H12 Cultuur
Cultuur is van grote meerwaarde voor onze samenleving. Cultuur verbindt inwoners en is van positieve invloed op de ontwikkeling van mensen; jong en oud. Het draagt bij aan welzijn en sociale binding. Vele inwoners beleven dagelijks plezier aan het culturele aanbod in onze gemeente. Cultuur is op meerdere manieren van waarde; artistieke-, sociale-, educatieve-, economische- en ruimtelijke waarde. Cultuur is bijvoorbeeld belangrijk voor het historisch besef van kinderen en jongvolwassenen. Ook volwassenen leren ervan en kunnen erdoor geïnspireerd worden. Het is belangrijk dat inwoners zo laagdrempelig mogelijk in aanraking kunnen komen met cultuur.
De gemeente Barneveld ondersteunt diverse culturele instellingen. Lokaal Belang vindt dit een goede zaak. Lokaal Belang vindt het belangrijk dat het geld dat daaraan besteed wordt, eerlijk en efficiënt wordt ingezet, want iedere instelling doet ertoe. Daarbij wordt ook de inzet van de culturele instellingen zelf verwacht. Het is waardevol cultuur te koesteren en door te blijven geven aan volgende generaties. Initiatieven die het cultureel erfgoed van de gemeente Barneveld behouden en versterken, stimuleert en onderschrijft Lokaal Belang van harte.
Integrale Cultuurvisie
De Integrale Cultuurvisie 2025-2035 vormt het fundament voor het cultuurbeleid van de gemeente Barneveld en de bijbehorende uitvoeringsagenda geeft concrete invulling aan deze visie. Lokaal Belang acht deze van grote waarde en wil graag een zorgvuldige (tussentijdse) evaluatie. Daar waar tussentijds aanpassingen aan de visie noodzakelijk zijn, ziet Lokaal Belang dit graag geconcretiseerd in voorstellen aan de gemeenteraad. De vier grote cultuurdragers; Het Schaffelaartheater, de Muziekschool, de Bibliotheek en Museum Nairac hebben ook een belangrijke rol in de culturele infrastructuur en het behouden en versterken ervan.
Cultuurplatform
Het is belangrijk dat culturele organisaties en instellingen elkaar weten te vinden om kennis te delen en elkaar waar nodig te versterken en te optimaliseren. Daarom ziet Lokaal Belang veel waarde in het cultuurplatform, een samenwerkingsverband van culturele organisaties. Dit cultuurplatform mag wat ons betreft slagvaardiger worden dan dat het was, zodat de organisaties samen sterker kunnen staan, als één culturele sector. De vier grote culturele organisatie hebben daar een extra verantwoordelijkheid in.
12.1 Cultuureducatie en cultuurparticipatie
Cultuureducatie
Het bijbrengen van culturele kennis, het meedoen en beleven van cultuur in de gemeente Barneveld kan volgens Lokaal Belang niet vroeg genoeg beginnen. Dat scholen de gelegenheid hebben om hun onderwijs te verrijken met cultuuraanbod is iets wat Lokaal Belang van harte toejuicht. Daar speelt cultuureducatie een belangrijke rol in. Lokaal Belang is verheugd dat dit initiatief breed is uitgerold, het een forse groei heeft doorgemaakt en er opnieuw een Convenant voor de komende vier jaar is getekend. Het Convenant Cultuureducatie, de samenwerking tussen gemeente, scholen en cultuuraanbieders, is wezenlijk voor de uitvoering daarvan. Lokaal Belang is een warm pleitbezorger van de voortzetting daarvan en het faciliteren van eventuele benodigde groei. Dit is een logisch denkbare ontwikkeling gezien de forse groei van de gemeente en daarmee ook van het aantal leerlingen. Er mag niet bezuinigd worden op cultuureducatie wat Lokaal Belang betreft.
Cultuurparticipatie
Cultuurparticipatie is het bevorderen van creativiteit en ‘aan cultuur doen’. Dit vinden wij van belang voor jong en oud. Maar zeker voor jong. Jongeren geven zelf aan meer behoefte te hebben aan cultuuraanbod en mee te doen met cultuur (cultuurparticipatie). We zijn blij dat de jongerenraad positief heeft geadviseerd op de cultuurvisie en zij goed hierin zijn meegenomen. De jeugd heeft de toekomst en we vinden het belangrijk om jongeren zo vroeg mogelijk in aanraking te brengen met cultuur, hun talenten te ontdekken en kennis te vergroten, die zij weer kunnen doorgeven. Daarom is het belangrijk cultuur aantrekkelijk en uitnodigend, maar ook uitdagend en bemoedigend voor jongeren te maken. We hebben hele mooie voorbeelden gezien van kunstwerken, streetart, op de loods bij de Rijnvallei en het basketbalveldje in Barneveld. Dit zijn zeer aansprekende vormen van kunst en deze trekken de aandacht en interesse van de jongeren. Ga daarmee door.
Kunstateliers
Het komt nog wel eens voor dat panden binnen de gemeente Barneveld langere tijd leegstaan. Deze panden zijn niet altijd in eigendom van de gemeente Barneveld, soms wel. Kunstenaars zijn soms voor langere of kortere tijd op zoek naar expositieruimte of een plek om bij te dragen aan cultuureducatie dan wel participatie. Het is zonde als panden onnodig leeg staan. De gemeente Barneveld zou daarom, in goed overleg met betrokkenen, moeten kijken of dit soort panden tijdelijk in gebruik mogen worden genomen door kunstenaars. Dat vraagt een creatieve benadering van de regelgeving. Uiteraard dienen deze kunstateliers een concrete bijdrage te leveren aan de doelen vanuit de Integrale cultuurvisie.
12.2 Bibliotheek
Belang van bibliotheken
De bibliotheek heeft een belangrijke plaats in onze gemeente. Niet alleen vanwege haar uitleenfunctie van boeken en daarmee het belang van o.a. taalontwikkeling en tegengaan van laaggeletterdheid, maar ook vanwege haar sociale karakter. Jong en oud kunnen elkaar ontmoeten en de bibliotheek kan een rol van betekenis spelen in het tegengaan van eenzaamheid. Tal van bijeenkomsten vinden plaats in de bibliotheek en deze vervult daarmee ook de rol van ontmoetingsplaats. Lokaal Belang wil verder dat de functie van het gebouw als plek voor sociale, culturele en educatieve bijeenkomsten, behouden blijft. De bibliotheek heeft een multifunctionele en dus belangrijke rol. Bibliotheken krijgen ook steeds meer een rol in hulp bij het digitaal zaken regelen met de overheid, het zogenaamde IDO: Informatiepunt Digitale Overheid. Bijvoorbeeld in het kader van zorg regelen, belastingen doen en werk zoeken.
Zorgplichtwet Bibliotheken
De zorgplichtwet voor bibliotheken is een nieuwe wettelijke taak die vanaf 1-1-2026 van kracht wordt, waarbij gemeenten en provincies verplicht worden om te zorgen voor voldoende en volwaardige openbare bibliotheken. Deze zorgplicht moet de toegang tot bibliotheekvoorzieningen in Nederland garanderen, inclusief een meerjarenplan voor het bibliotheekbeleid dat is opgesteld in samenwerking met de bibliotheekorganisatie. Het Rijk investeert, terecht, structureel in bibliotheken. Lokaal Belang ziet graag dat de gemeente vlot haar beleid of visie gezamenlijk met de bibliotheek vormgeeft en door de gemeenteraad laat vaststellen. Vooral de toegankelijkheid en bereikbaarheid van bibliotheken voor de inwoners van al onze dorpen is voor Lokaal Belang een aandachtspunt. Indien de gemeente extra investeringen nodig zou hebben op basis van de zorgplichtwet en of in het belang van toegankelijkheid en bereikbaarheid van bibliotheken, zien wij graag dat de gemeente daar een concreet voorstel voor doet. Daarbij verwachten wij van de bibliotheken efficiënt en ondernemend beleid om optimaal gebruik te maken van de beschikbare middelen.
Bibliotheekfuncties in dorpen
Het is verder belangrijk dat in elk dorp een zekere vorm van bibliotheekvoorziening aanwezig is. Dit kan bijvoorbeeld in samenwerking met scholen worden vormgegeven. Echter, ook buiten schooltijd moet het voor volwassenen en kinderen mogelijk zijn boeken te lenen. De gemeente heeft wat Lokaal Belang betreft een faciliterende en ondersteunende rol in het voorzien hierin. Gedacht kan worden aan samenwerkingen met dorpshuizen. Uiteraard is het van belang dat het voor betrokkenen haalbaar is. Gezien het belang van lezen en aanpak van laaggeletterdheid (zie ook: Hoofdstuk 12, Onderwijs), acht Lokaal Belang het nodig dat de huidige vestigingen van de bibliotheek behouden blijven. Lokaal Belang wenst, vanwege de groei van de gemeente an sich en Garderen in het bijzonder en het belang van de leefbaarheid, dat de huidige bibliotheekvoorziening die door vrijwilligers gerealiseerd is, onderdeel wordt van de bibliotheekketen in de gemeente Barneveld. Lokaal Belang wenst dat de gemeente zich daar samen met betrokkenen voor inspant.
12.3 Schaffelaartheater
De waarde van het theater
Lokaal Belang is trots op het Schaffelaartheater en is groot voorstander van het behoud van het Schaffelaartheater in Barneveld, omdat het van grote culturele waarde is voor de inwoners en onze gemeente. Velen genieten van het cultuuraanbod dat het theater biedt. Het zorgt mede voor een goed vestigingsklimaat van de gemeente Barneveld. De fors stijgende bezoekersaantallen, recordaantallen zelfs, tonen aan dat er grote en groeiende behoefte is aan een theater en de voorstellingen die daar plaatsvinden. Het is belangrijk dat de naam van het Schaffelaartheater blijft zoals die nu is. De naam is destijds namelijk met alle initiatiefnemers met veel zorg uitgekozen. Daarnaast is het een bekend begrip geworden bij gasten, artiesten en de samenleving als geheel en dat is waardevol. Tevens geeft de naam goed weer wat het is: een theater. Lokaal Belang ziet het Schaffelaartheater als een echt theater; het bruisende culturele hart van de gemeente Barneveld en niet als een veredeld verenigingsgebouw of zalenverhuurbedrijf. Het Schaffelaartheater heeft een belangrijke en structurele plek in de gemeente.
Organisatie en financiën
De gemeente staat sinds de nieuwe organisatie van het Schaffelaartheater (Stichting, ANBI-status), op afstand. Dat is een goede zaak. Het Stichtingsbestuur en de theaterdirectie hebben verstand van zaken om een theater te runnen. Wel heeft de gemeente een relatie met het theater als het gaat om jaarlijkse subsidie voor de instandhouding. Het is wel van belang de goede contacten met het theater te onderhouden waarbij jaarlijkse verantwoordingsplicht een vanzelfsprekendheid is. Lokaal Belang wenst dat de gemeente een transparant zicht heeft op het financiële beleid van het Schaffelaartheater. Daarbij is het van belang zoveel mogelijk inwoners erbij te betrekken zodat zoveel mogelijk mensen gemotiveerd worden gebruik te maken van het theater.
Het is goed dat het Schaffelaartheater rust en duidelijkheid gekregen heeft over hun organisatie. Zij is in staat gebleken, samen met vele vrijwilligers die het theater een warm hart toedragen, mooie cijfers te draaien met een hele hoge bezettingsgraad. De commerciële verhuur is daarbij van grote en positieve invloed. Lokaal Belang vindt dat met betrekking tot de financiële situatie gewerkt moet worden binnen de afgesproken financiële kaders. Daarbij is Lokaal Belang wel van mening dat een realistisch subsidiebedrag tegenover de te leveren prestaties, van belang is. Indien het Schaffelaartheater, in overleg en overeenstemming met de gemeente, extra taken zou krijgen behoort daar een realistische extra vergoeding tegenover te staan.
Ontwikkelingen
Momenteel is er een proces gaande met betrekking tot het vastgoed van het Schaffelaartheater. Daar zijn ook andere organisaties bij betrokken als de Harmonie. Lokaal Belang wil graag dat de gemeente werkt aan een realistisch en verstandig scenario waarbij er grip is op het vastgoed en het onderhoud daarvan. Tevens moeten er eerlijke, realistische kosten worden doorberekend aan de gebruikers waarbij er ook oog is voor het gebruik door niet-commerciële partijen. Mochten zich situaties voordoen waarbij de positie van het Schaffelaartheater verandert, dan wil Lokaal Belang dat de gemeente snel en adequaat communiceert en handelt naar onder andere de gemeenteraad. Het uitgangspunt voor Lokaal Belang is het behoud van het Schaffelaartheater. En, dat het Schaffelaartheater samen met alle medewerkers en vrijwilligers een heel belangrijke culturele functie kan blijven vervullen binnen onze gemeente. Dat was zo, dat is zo en dat blijft zo.
12.4 Muziekonderwijs en Muziekschool
Lokaal Belang erkent het belang van muziekonderwijs (als onderdeel van cultuureducatie) en waardeert de inzet van velen die zich hiervoor inzetten. Het plezier van het (samen) muziek maken is zeer waardevol. Ieders talent op het gebied van muziek moet daarom een plek kunnen krijgen als het gaat om muziekonderwijs.
Lokaal Belang vindt het wenselijk dat voor alle dorpen van onze gemeente enig muziekonderwijs in de nabijheid van de woonomgeving mogelijk is. Daar is ook in geïnvesteerd en Lokaal Belang vindt dat dit voortgezet moet worden zodat echt in elk dorp een vorm van muziekonderwijs mogelijk is. Lokaal Belang ziet graag dat de gemeente, in samenwerking met de Muziekschool én muziekverenigingen en betrokkenen uit de dorpen (mogelijk scholen als locatie), zich verder inzet om (uitbreiding van) muziekonderwijs in dorpen mogelijk te maken. Indien er zich knelpunten voordoen ziet Lokaal Belang graag dat er proactief gehandeld wordt om de knelpunten te analyseren om met medeverantwoordelijken tot een passende oplossing te komen.
12.5 Musea
In de gemeente Barneveld bevinden zich diverse musea (o.a. Museum Nairac, Pluimveemuseum, Oude ambachten en Speelgoedmuseum). Deze zijn van waarde voor bijvoorbeeld het bewaren van archeologische vondsten en het beheren van de erfgoedcollectie van de gemeente en dragen bij aan cultuurbeleving. Zowel voor inwoners als toeristen. Lokaal Belang is voorstander van financiële ondersteuning door de gemeente, indien deze aantoonbaar bijdraagt aan de doelen en ambities zoals geformuleerd in de Integrale Cultuurvisie; geformuleerde criteria om voor een financiële ondersteuning in aanmerking te komen en tevens met als voorwaarde dat er een goed financieel beleid wordt gevoerd.
12.6 Evenementen
Waarde van evenementen
De gemeente Barneveld heeft een actief evenementen-leven en dat juicht Lokaal Belang toe; het zorgt voor bruisende en levendige dorpscentra. De meeste evenementen, groter of kleiner, worden gedragen door de samenleving zelf; tal van vrijwilligers zetten in het belang van hun dorp of de gemeente als geheel, hun schouders eronder om iets moois te realiseren. Daar heeft Lokaal Belang heel erg veel waardering voor. Het maakt onze gemeente aantrekkelijk en zorgt dus voor een goed vestigingsklimaat.
Evenementenbeleid
Het evenementenbeleid is belangrijk omdat dit zorgt voor kaders en richtlijnen om evenementen plezierig en veilig te laten verlopen. Ook voor de omgeving van het evenement. Lokaal Belang staat ook voor een uitnodigend evenementenbeleid waarbij de gemeente actief meedenkt met organisatoren. Lokaal Belang vindt dat de gemeente geen scheidsrechter is als het gaat om de aard en inhoud van het evenement zelf. De gemeente moet bij de vergunningsaanvraag uitsluitend toetsen of deze voldoet aan de geldende eisen met betrekking tot openbare orde en veiligheid.
Wij zien en horen wel dat organisatoren soms zuchten onder de regeldruk. Het is begrijpelijk aangezien zij niet dagelijks met deze regels te maken hebben en zij dit veelal moeten organiseren in hun vrije tijd, naast hun baan. Regels zijn belangrijk voor een goed verloop, maar Lokaal Belang vindt dat de regeldruk niet moet doorslaan gezien het risico dat organisatoren de organisatie dan niet meer kunnen dragen. Lokaal Belang vindt dan ook dat er, binnen de kaders, met gezond verstand naar evenementen moet worden gekeken. Daarnaast willen wij graag een goede ondersteuning van organisatoren door de gemeente en daar waar mogelijk een vereenvoudiging van de aanvraag bij reeds bestaande en goedlopende evenementen dan het wel afgeven van meerjarige vergunningen bij structureel terugkerende, identieke evenementen met meldings- en controleplicht.
Evenementenfonds
Het evenementenfonds is erg waardevol. Ten eerste laat de gemeente daarmee waardering blijken voor de inzet van de organisatoren en het betreffende evenement. Tevens draagt de gemeente een steentje bij in het mogelijk maken ervan. Dat dit fonds, in samenhang met de andere twee fondsen, wordt geëvalueerd is een goede zaak. Het mag er echter niet toe leiden dat er op de financiële ondersteuning wordt gekort. Dat is niet realistisch gezien de inflatie, de groei van de gemeente Barneveld en de waarde die Lokaal Belang aan dit fonds toekent.
12.7 Cultureel erfgoed
Lokaal Belang wil in het kader van het cultureel erfgoed, dat de gemeente aandacht blijft houden voor het in stand houden van de in de gemeente aanwezige historische monumenten en karakteristieke plekken en gebouwen. Voorbeelden hiervan zijn oude karakteristieke panden in de verschillende dorpen (De Heksenmeyer in Voorthuizen, de Cornelia Bewaarschool in Barneveld), boerderijen, plekken van landschappelijke waarde en beeldbepalende dorpsgezichten en bomen. Er is in de afgelopen jaren veel te veel Cultureel Erfgoed verdwenen. Dit moet definitief een halt worden toegeroepen. Cultureel Erfgoed omvat vele vormen zoals fysiek cultureel erfgoed, immaterieel erfgoed (zoals streekgebonden gewoontes, tradities, liederen, verhalen en rituelen), historisch erfgoed, en natuurlijk erfgoed zoals bijvoorbeeld landschappen en karakteristieke of monumentale gebouwen. Deze brede kijk op dit begrip is van groot belang als het gaat om de kwaliteit van de samenleving. Dit is een kernwaarde van Lokaal Belang.
Erfgoedverordening en cultuurhistorisch besef
De kwaliteit van de samenleving is gebaat bij de instandhouding van Cultureel Erfgoed. De gemeente dient cultuurhistorisch besef diep te ervaren en door te laten klinken in concreet beleid en besluitvorming. Sinds 2011 is er sprake van passief beleid rondom Erfgoed en dat betreurde Lokaal Belang. Met de vaststelling van de Integrale Cultuurvisie met als speerpunt Erfgoed, is daarin duidelijk verandering gekomen. De gemeente dient cultuurhistorisch besef diep te ervaren en door te laten klinken in concreet beleid en besluitvorming. Lokaal Belang ziet dan ook uit naar het nieuwe Erfgoedbeleid en daarmee mogelijk ook een aangepaste Erfgoedverordening.
Instandhouding fysiek cultureel erfgoed
Instandhouding
Er kunnen zich vraagstukken en ontwikkelingen voordoen waarbij de instandhouding van fysiek cultureel erfgoed zoals gebouwen, in het geding is. Telkenmale moet de gemeente de houding hebben: Behoud, tenzij… Het kan niet zo zijn dat cultureel erfgoed kind van de rekening is terwijl er onvoldoende gekeken is naar alternatieven. Mochten die alternatieven aantoonbaar niet voorhanden zijn, dan moet overwogen worden de gewenste ontwikkeling die ten koste zou gaan van cultureel erfgoed, geen doorgang te laten vinden. Lokaal Belang wil dat er bewust stilgestaan wordt bij de cultuurhistorische waarde van monumenten.
Instandhoudingssubsidie monumenten
Daarnaast moet, gelijktijdig met de ontwikkeling van het nieuwe erfgoedbeleid, bezien worden of de huidige subsidie instandhouding monumenten toereikend genoeg is en op welke wijze de bekendheid en het gebruiksgemak van deze subsidie vergemakkelijkt kan worden. Er zijn signalen dat dit niet altijd even werkbaar is.
Actievere monitoring en inzet
Verder mag de instandhoudingsverplichting van monumenten door eigenaren geen papieren tijger zijn. In het verleden is te vaak te lang afgewacht, niet doorgepakt en niet ingegrepen als monumenteigenaren monumenten lieten verloederen. Dat leidde ertoe dat monumenten verloren zijn gegaan dan wel ernstig in verval zijn geraakt. Denk aan de nog steeds lopende zaak rondom de Cornelia Bewaarschool in Barneveld. Daar is wel verandering in gekomen maar Lokaal Belang wenst een veel actievere monitoring van monumenten en een krachtige handhaving bij het niet voldoen aan de instandhoudingsverplichting. Indien nodig moeten daar middelen en/of menskracht voor worden vrijgemaakt. Als de gemeente ervoor kan kiezen om panden over te nemen, moet deze optie serieus onderzocht worden.
De Heksenmeyer Voorthuizen
Lokaal Belang heeft de dreigende sloop van De Heksenmeyer in Voorthuizen aangegrepen en vragen gesteld aan het college. Wij willen dit beeldende gebouw behouden. Er is een onderzoek gedaan naar de monumentale waarde dan wel een beeldbepalend dorpsgezicht, wat Lokaal Belang een goede zaak vindt. In de Integrale Cultuurvisie is opgenomen dat, om dit soort gebouwen te willen behouden en te beschermen, de mogelijkheid bestaat onder meer in een bestemmingsplan c.q. omgevingsplan de bescherming ervan vast te leggen. Het hoeft niet per se om monumenten te gaan maar ook om een historisch gebouw of dorpsgezicht. Lokaal Belang wil dan ook dat, los van dit vraagstuk, dit als doel en inspanning wordt opgenomen in het te maken nieuwe erfgoedbeleid en daarmee samenhangende erfgoedverordening. Stichting het Cuypersgenootschap en de Erfgoedvereniging Heemschut hebben op 6 maart 2025 een verzoek ingediend om De Heksenmeyer aan te wijzen als gemeentelijk monument. Lokaal Belang vindt het niet kunnen dat dergelijke cultuurhistorische monumenten dreigen op te houden te bestaan. Zeker als er vanuit het perspectief van de gemeente en de samenleving (centrumvisie Voorthuizen 2021) uitgesproken is dit pand te willen behouden. Vooralsnog lijkt de mogelijkheid tot aanwijzing als monument niet mogelijk, evenals de aanwijzing als ‘karakteristiek bouwwerk’ waarvan uit onderzoek blijkt dat het pand hierop wel aan voldoet. Lokaal Belang blijft zich tot het uiterste, maar ook realistische, inzetten om de sloop van dit pand te voorkomen.
Immaterieel erfgoed
Immaterieel erfgoed vindt Lokaal Belang van grote waarde. Immaterieel erfgoed zijn tradities, gebruiken en streekgebonden evenementen die van generatie op generatie worden doorgegeven.
Het bekendste voorbeeld van immaterieel erfgoed in onze gemeente is het bloemencorso, de Floralia in Voorthuizen; een van de grootste evenementen in onze gemeente. Dit evenement wordt met heel erg veel vrijwilligers al meer dan 90 jaar vormgegeven en kent vele lokale, regionale en landelijke bezoekers.
“Het evenement verbindt oude en nieuwe inwoners, wijken, viert creativiteit en versterkt de gemeenschap. Floralia is Unesco Wereld Erfgoed en een krachtig voorbeeld van wat inwoners samen kunnen waarmaken.” Tevens zorgt de Floralia voor een stevige economische impuls gezien de vele bezoekers die dit evenement trekt. Daarmee is het een visitekaartje voor de gemeente Barneveld en Voorthuizen in het bijzonder. De Floralia is dus op tal van manieren van waarde en raakt daarmee nadrukkelijk aan de waarden die in de visie zijn vastgelegd. Lokaal Belang is daarom van mening dat er gezocht moet worden naar een manier om de Floralia op structurele wijze financieel te ondersteunen. Dat zorgt voor rust en een financiële basis die het evenement waard is. Vanzelfsprekend hoort daar een degelijk plan onder te liggen waarover, conform het subsidiebeleid, verantwoording moet worden afgelegd.
Monumentencommissie
De monumentcommissie is een commissie die zich inspant en zich hard maakt voor het behoud van monumenten en daarmee de historische waarde van de gemeente beschermt. De monumentencommissie is door de gemeente zelf in het leven geroepen. Juist daarom is het belangrijk hen op tijd te raadplegen, hun adviezen serieus te nemen en deze op te volgen. Tegelijkertijd is het ook zo dat er op basis van de Integrale Cultuurvisie nieuw erfgoedbeleid en een nieuwe erfgoedverordening in ontwikkeling is. Dat juicht Lokaal Belang van harte toe. Wij vinden het daarmee wel tijd om de huidige werkwijze en samenwerking van de monumentencommissie, de gemeente en andere betrokken organisaties zoals de ODDV, in relatie tot deze nieuwe ontwikkeling te beschouwen en te bezien of deze geoptimaliseerd kan worden. Dit heeft als doel om nog beter in te spelen op initiatieven voor en wensen met betrekking tot het instandhouden van monumenten en karakteristieke bouwwerken.
Open Monumentendag; erfgoed beleven en behouden
Lokaal Belang Barneveld koestert het rijke erfgoed van onze gemeente. Open Monumentendag is een unieke kans voor inwoners en bezoekers om historische gebouwen, kerken, boerderijen en andere bijzondere plekken van binnen te zien. Wij willen dit evenement actief ondersteunen en verder uitbouwen. Wij zetten ons in voor:
- Brede toegankelijkheid: monumenten laagdrempelig openstellen voor alle inwoners, ook voor jongeren en gezinnen.
- Samenwerking met lokale organisaties: verenigingen, scholen en ondernemers betrekken om het programma aantrekkelijk en gevarieerd te maken.
- Behoud en bewustwording: Open Monumentendag benutten om het belang van restauratie en onderhoud onder de aandacht te brengen.
Zo maken we van Open Monumentendag niet alleen een mooi cultureel uitje, maar ook een springplank voor het versterken van ons historisch besef en de lokale identiteit.
12.8 Kunst en cultuur in de openbare ruimte
Streetart
De openbare ruimte is gevuld met vele objecten zoals woningen, bedrijven, civiele kunstwerken en trafohuisjes (transformatorhuisjes). Er zijn heel erg veel mogelijkheden om de openbare ruimte te verfraaien met kunst. Tal van voorbeelden in binnen- en buitenland maken duidelijk dat hier een kans ligt voor de gemeente Barneveld. Lokaal Belang heeft in 2025 met succes een voorstel gedaan voor het toevoegen van ‘streetart’ in de openbare ruimte. Daarvoor zijn zowel trafohuisjes als bouwwerken die in bezit van de gemeente zijn (zoals tunnels) een optie. De kunst moet wel passend zijn bij de omgeving en van goede kwaliteit. Tevens moet het mogelijk zijn dat derden, zoals ondernemers met een bedrijfspand, zich kunnen aanmelden om bijvoorbeeld een muur van het pand mooi te laten versieren met streetart als deze zich in de openbare ruimte bevindt (zie ook hoofdstuk 4.3 Openbare Ruimte). Het is mooi als zoveel mogelijk lokale of regionale kunstenaars deze gelegenheid krijgen. Mocht zich een unieke situatie voordoen met een nationale- of internationale kunstenaar die iets unieks kan maken, moet dat wel tot de mogelijkheden behoren.
Kunstobjecten
Daarnaast wachten wij met belangstelling het in ontwikkeling zijnde beleid af m.b.t. hoe de gemeente wil omgaan met initiatiefnemers die kunstobjecten willen toevoegen aan de openbare ruimte. Lokaal Belang wil graag dat daar ruimte voor is. Wel is het van belang met initiatiefnemers het gesprek aan te gaan over de wederzijdse verwachtingen, plichten en verantwoordelijkheden en dat helder af te spreken.
Kunst op rotondes
Het is reeds mogelijk dat bedrijven rotondes adopteren en mogen voorzien van promotiemateriaal voor hun bedrijf, in ruil voor het netjes onderhouden van de rotonde. Lokaal Belang ziet graag dat de mogelijkheid tot het plaatsen van kunst op rotondes wordt uitgebreid, waarbij het niet per definitie zo hoeft te zijn dat de kunstenaar de rotonde onderhoudt. Wij zien ook mogelijkheden voor jongeren en kinderen om een bijdrage te leveren aan kunst op rotondes. Wel is het van belang langjarige afspraken te maken over het onderhoud van het kunstobject.
