H6 Milieu en Duurzaamheid
6.1 Energietransitie
De energietransitie in Nederland boekt vooruitgang, maar gaat veel trager dan vier jaar geleden was gehoopt. Het aandeel duurzame energie neemt toe en het gasverbruik neemt af, maar de transitie heeft te maken met een aantal grote knelpunten. Zo zijn er knelpunten zoals de trage uitrol van netwerkinvesteringen in combinatie met de toenemende vraag naar stroom zoals voor elektrische auto’s en warmtepompen. Dit leidt tot een vol stroomnet; netcongestie (het overbelaste elektriciteitsnet). Er is een tekort aan geschoold personeel voor de realisatie van de transitie in met name de woningbouw, bedrijfsbouw en verbouw, en mobiliteit. Belangrijke marktpartijen wijzen op een gebrek aan centrale regie vanuit de overheid, wat leidt tot onduidelijke investeringsperspectieven en een vertraging van grote kapitaalinvesteringen.
In onze eigen gemeente kampt de energietransitie ook met haar eigen knelpunten. Ook hier is er sprake van netcongestie. Het hoogspanningsnetwerk in de gemeente Barneveld is overbelast, wat nieuwe aansluitingen voor grootverbruikers en projecten belemmert. Rechterlijke uitspraken hebben de afgifte van natuurvergunningen voor projecten die stikstofruimte nodig hebben stilgelegd, wat dan weer leidt tot vertraging van woningbouwprojecten. De combinatie van netcongestie en stikstofproblemen zorgt ervoor dat initiatiefnemers terughoudend zijn en dit alles bij elkaar vertraagt de uitvoering van de energietransitie. Daarom zet Lokaal Belang vooral in op energiebesparing. Energie die je bespaart hoef je ook niet op te wekken. Daarnaast blijft Lokaal Belang zich richten op zonne-energie. Ondanks de tegenwerking vanuit Den Haag met betrekking tot het salderen, blijft zonne-energie een belangrijke en schone manier van energie opwekken. Tevens blijven wij kijken naar nieuwe alternatieven zoals mestvergisting (waarbij er geen overmatig zwaar verkeer mag ontstaan en overschrijding van de geurnorm mag plaatsvinden voor bewoners in een gebied) en in de toekomst ook geothermie (aardwarmte). Lokaal Belang blijft uitgesproken tegen de komst van mega-windmolens in onze gemeente.
Visie op duurzaamheid
Lokaal Belang staat nog steeds voor een duurzaamheidsagenda die een belangrijke, meetbare en concrete bijdrage levert aan het reduceren van de uitstoot van stikstof en/of CO2. Daarbij vindt Lokaal Belang het van groot belang dat de impact op het woongenot van de inwoners van de gemeente Barneveld en natuur en milieu, tot een minimum wordt beperkt. Ook mogen de daadwerkelijke kosten voor het verduurzamen van de gemeente Barneveld niet alleen worden neergelegd bij de inwoners en bedrijven, maar moeten meerdere partijen hier gezamenlijk een bijdrage aan leveren.
Kortom; duurzaamheidsmaatregelen moeten betaalbaar blijven voor de inwoners. Het mag niet zo zijn dat inwoners direct of indirect gedwongen worden tot het aangaan van financiële verplichtingen die zij misschien niet willen en niet kunnen dragen. De vrijwilligheid staat hier voorop.
Energie besparen
Lokaal Belang wil dat de gemeente volop inzet op energiebesparing voor bedrijven en inwoners. Dit geldt voor inwoners met een brede, maar vooral ook inwoners met een smalle portemonnee. Het is belangrijk om woningen te isoleren of, indien mogelijk, zelf duurzame energie op te wekken. Want voor Lokaal Belang snijdt het mes daar aan twee kanten. Enerzijds is een energiezuinige en duurzame woning een woning voor de toekomst. Anderzijds voorkomt het energiearmoede bij lagere inkomens. Lokaal Belang stimuleert het gebruik van daken voor het opwekken van zonne-energie. Daarnaast wil Lokaal Belang dat er bij de bouw van nieuwe woonwijken rekening gehouden wordt met de mogelijkheid van verwarming op termijn via waterstof, groen gas of warmtenetten. Het blijft belangrijk dat de gemeente blijft investeren in energie besparen. En gezien de netcongestie de komende jaren is het zelfs raadzaam om de investeringen voor energiebesparing omhoog te schroeven omdat door de netcongestie verduurzaming voor veel bedrijven voorlopig onmogelijk is.
Netcongestie
De gemeente Barneveld kampt al een geruime tijd met knelpunten op het stroomnet. Bedrijven kunnen soms niet aangesloten worden of moeten wachten. Dit gaat ook om bedrijven die willen verduurzamen. Dit is een slechte zaak. De landelijke overheid heeft, met haar wankelmoedig beleid aangaande de energietransitie, de afgelopen jaren veel Nederlandse gemeenten in grote problemen gebracht. De netbeheerder Liander heeft aangegeven dat het duurt tot 2038 voordat een belangrijk verdeelstation dat moet zorgen voor verzwaring voltooid zal zijn. Het is goed dat onze gemeente een “Taskforce Netcongestie” heeft opgezet om samen met Liander de impact en de oplossingen in beeld te krijgen. Daarom is het belangrijk dat onze gemeente samen met marktpartijen blijft zoeken naar kort termijn en lange termijn oplossingen. Dit is belangrijk zodat de juiste keuzes kunnen worden gemaakt in de prioritering van ontwikkelingen (woningbouw, maatschappelijke voorzieningen of bedrijven).
6.2 Windenergie
De Structuurvisie Wind van de gemeente Barneveld (2021) wees de regio rond Harselaar aan als meest kansrijke locatie voor windenergie, maar een besluit over concrete windmolens heeft de afgelopen vier jaar gelukkig niet plaatsgevonden. Daarnaast heeft de coalitie waar Lokaal Belang onderdeel vanuit maakt, in haar coalitieakkoord harde voorwaarden gesteld met betrekking tot het verlenen van vergunningen voor windmolens. Hoewel de provincie Gelderland oorspronkelijk een visie had voor windmolens in het Zeumeren gebied leidde de aanwezigheid van de beschermde wespendief tot juridische problemen en een noodzakelijk nieuw onderzoek van de provincie. De gemeente Barneveld streeft naar opwekking van minimaal 0,038 Twh windenergie, wat neerkomt op maar liefst 3 mega-windturbines.
Lokaal Belang vindt sinds haar oprichting dat mega-windmolens behoren tot industriële inrichtingen en daarom horen deze windmolens niet thuis in een landelijk gebied en bij bestaande/nieuwe woonwijken. En dat vinden wij anno 2025 en 2026 nog steeds. Lokaal Belang blijft tegenstander van de mogelijke komst van de 3 mega-windmolens nabij Zeumeren, op industrieterrein Harselaar en vindt de gehele gemeente ongeschikt voor mega-windmolens. Er is eenvoudigweg te weinig wind in onze gemeente door haar ongunstige, windluwe ligging, daarom zijn ook mega-windmolens met een tiphoogte van 250 meter nodig. Maar bovenal veroorzaken mega-windmolens schade aan het landschap en het welzijn en gezondheid van haar inwoners t.g.v. de zichtbaarheid van de windmolens, het geluid, de slagschaduw en knipperende lichten. Dit kan leiden tot stress, slaapverstoring en klachten als hoofdpijn en irritatie. Daarom pleit Lokaal Belang er al vele jaren voor dat mega-windmolens in een omgeving geplaatst worden waar geen woningen of woonwijken staan of in de nabije toekomst gebouwd worden. Bijvoorbeeld op zee of in poldergebieden. Daarbij is het van essentieel belang dat de omwonenden van de mega-windmolens geen hinder ondervinden in de vorm van verminderen van woongenot, en/of het verminderen van hun gezondheid.
Belangrijk te vermelden is dat Lokaal Belang geen tegenstander is van windenergie op zichzelf, maar het plaatsen van windmolens mag simpelweg niet leidend worden en daarmee ten koste gaan van het welzijn en de gezondheid van de inwoners van de gemeente Barneveld.
Compensatie
Omdat de windintensiteit van onze gemeente door haar geografische ligging laag is, zijn mega-windmolens met een tiphoogte van tenminste 250 meter noodzakelijk. Overlast van (mega)windmolens mag niet worden afgekocht. Tegelijkertijd dienen omwonenden, indien (mega)windmolens toch worden geplaatst, passend te worden gecompenseerd voor de gevolgen die zij daarvan ondervinden. Deze compensatie moet volgens Lokaal Belang vergoed worden door de initiatiefnemer(s) en grondeigenaren die verdienen aan het plaatsen van (mega)windmolens. En eventueel ook door medeoverheden (Provincie en Rijk) als deze de (mega)windmolens van hogerhand opleggen aan de gemeente.
Geen extra mega-windmolens
De structuurvisie wind is door een meerderheid van de gemeenteraad aangenomen. Lokaal Belang heeft tegengestemd. Lokaal Belang is een democratische partij en kan dus niet anders dan dit democratisch genomen besluit respecteren, hoe moeilijk ook. Dit verandert echter niets aan het principe waar Lokaal Belang voor staat. Namelijk, geen mega-windmolens in onze gemeente maar zeker geen éxtra mega-windmolens bovenop de 3 genoemde mega-windmolens waarvan sprake is in de structuurvisie wind. Lokaal Belang zal zich blijven inzetten om de komst van windmolens te voorkomen. Mocht er toch een initiatief bij de gemeente worden ingediend, dan wil Lokaal Belang dat er, om mens en milieu te beschermen, op wetenschappelijk onderzoek gebaseerde landelijke normen worden afgewacht en gehanteerd bij de beoordeling van het initiatief. Mocht de gemeente Barneveld vanuit hogere overheden gedwongen worden tot het plaatsen van extra windmolens of de plaatsing van windmolens op een andere locatie dan de in de structuurvisie wind vastgestelde locatie, verwacht Lokaal Belang van de gemeente dat zij zich met alle mogelijke middelen hiertegen verzet. Lokaal Belang is er fel tegenstander van om lagere afstandsnormen te hanteren dan vanuit wetenschappelijk oogpunt verantwoord is. Ook wenst Lokaal Belang dat er geen winmolens worden geplaatst daar waar de wespendief wordt bedreigd in zijn ontwikkeling.
6.3 Zonne-energie
Lokaal Belang is een groot voorstander van zonne-energie in onze gemeente. Ondanks het feit dat de landelijke overheid een wispelturige partner blijkt door bijvoorbeeld een niet consistente lijn te hanteren aangaande de salderingsregeling. Veel consumenten twijfelen om te investeren in zonnepanelen. Daarnaast werden consumenten de laatste 2 jaar ook onaangenaam verrast door terugleverkosten, opgelegd door energiebedrijven. Ondanks dat blijft zonne-energie een schone en betrouwbare vorm van energie opwekken en pleit Lokaal Belang ervoor dat de gemeente investeringen en ontwikkelingen van zonne-energie blijft stimuleren.
Lokaal Belang zet in op zonneparken langs snelwegen, spoorwegen, boven parkeerplaatsen en andere locaties. Wij zijn voorstander van het dubbel-gebruik van zonneparken; daar waar bijvoorbeeld het telen van gewassen mogelijk is of het laten grazen en schuilen door kleinvee. Lokaal Belang is tegenstander van de ontwikkeling van zonneparken op vruchtbare landbouwgrond.
6.4 Mono-mestvergisters
Mono-mestvergisters kunnen een interessante rol spelen in de energietransitie, vooral in landbouwgemeenten als de onze waar enorm veel mest geproduceerd wordt met het samenhangende mestvraagstuk daarbij. Het mes kan hiermee aan twee kanten snijden. De aanvoer hoeft niet van ver te komen. Maar het hangt sterk af van hoe ze worden ingezet, waar ze staan en hoe e.e.a. technisch, financieel en milieukundig geregeld is waarbij er geen overmatig zwaar verkeer mag ontstaan en overschrijding van de geurnorm mag plaatsvinden voor bewoners in een gebied. Mono-mestvergisting is interessant, maar niet dé oplossing. Het is vooral een aanvullend hulpmiddel ten behoeve van de energietransitie. Daarom ook wil Lokaal Belang dat de gemeente blijft kijken naar deze vorm van energieproductie.
6.5 Geothermie
Geothermie is de energie die wordt opgewekt uit aardwarmte. Deze aardwarmte kan worden gebruikt voor het verwarmen van woningen en bedrijven en indirect voor het opwekken van energie. Daarnaast kan aardwarmte bijdragen aan de warmtetransitie en daardoor aan de vermindering van CO2 uitstoot.
De provincie Gelderland heeft onlangs onderzoeksboringen gedaan in de gemeente Ede en voert een potentiestudie uit naar geothermie. Dat heeft de provincie Utrecht onlangs ook gedaan in de gemeente Leusden met mogelijke kansen in De Glind. Hoewel er nog geen sprake is van grootschalige geothermieprojecten zijn de lopende onderzoeken en boringen goede stappen richting de ontwikkeling van geothermie. Ook in andere gemeenten groeien de mogelijkheden en interesse in geothermie en warmtenetten. Het is voor Lokaal Belang een mogelijkheid dat in de nabije toekomst geothermie een belangrijke rol kan spelen bij de zoektocht naar warmtenetten voor onze woningen. Tot die tijd verwachten wij dat de gemeente haar ogen niet sluit voor alle nieuwe ontwikkelingen op dit gebied.
6.6 Thuisbatterijen
Lokaal Belang is voorstander van aandacht voor het actief uitrollen van mogelijkheden en alternatieven om te verduurzamen. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van thuisbatterijen. Lokaal Belang ziet hierin een mogelijkheid en tegelijkertijd ook een noodzaak om deze vorm van verduurzaming te stimuleren. De thuisbatterij kan worden gezien als een eerste stap voor een particuliere opslag van energie. De volgende stap kan zijn, het delen van een batterij met de buurt. Een derde stap, het delen van een batterij met de wijk. Gelukkig is de ontwikkeling van de thuisbatterij in volle gang. Lokaal Belang ziet graag een actieve houding en mogelijke inzet voor het stimuleren van het gebruik van thuisbatterijen. Er zijn voldoende ontwikkelmogelijkheden om deze vorm van verduurzaming te stimuleren en onder de aandacht te brengen. Belangrijk ook i.v.m. capaciteitsproblemen van het netwerk.
6.7 Grondstoffen, afval en milieu
Circulaire gemeente; Van afval naar grondstof
Grond- en bouwstoffen
De laatste jaren hebben duidelijk gemaakt dat grondstoffen schaarser worden, terwijl gebruikte grondstoffen vaak als afval in ons leefmilieu terechtkomen of moeten worden vernietigd. De landelijke overheid heeft de ambitie uitgesproken om in 2050 volledig circulair te zijn waarbij wordt ingezet op hergebruik van grondstoffen en producten en een sterke daling van de afvalstroom. Het is belangrijk dat ook de gemeente Barneveld op dit gebied ambitieus is. Lokaal Belang heeft zich in 2023 middels een motie succesvol ingezet voor extra inzet voor het scheiden van grond- en bouwstoffen. Het is van groot belang, zowel vanuit duurzaamheid als de kosten, dat er actief gewerkt moet worden aan het vergroten van het hergebruik van grondstoffen. Hierbij kan gedacht worden aan hergebruik van sloopafval dat vrijkomt bij de sloop van gebouwen en wegen. Lokaal Belang blijft zich hardmaken om het landelijk doel, circulair in 2050 in de gemeente Barneveld, zo mogelijk al eerder te halen.
Grondbank
Lokaal Belang is dan ook voorstander geweest van het voorstel tot realisering van een Grondbank in de gemeente Barneveld. Deze is momenteel in de ontwikkelingsfase. Lokaal Belang ziet graag zorgvuldige monitoring en een tweejaarlijkse evaluatie van deze Grondbank zodra deze volledig operationeel is om te bezien waar nog meer voordelen te halen vallen. Daarnaast is een nauwgezette controle op de kwaliteit van de grondstoffen en de verwerking daarvan, van belang.
Milieustraat
Lokaal Belang is blij dat de Milieustraat wordt gerenoveerd en uitgebreid. Dat is hard nodig met het oog op de groei van de gemeente Barneveld maar ook met het oog op de duurzaamheidsambities. Ook de mogelijkheden van de Milieustraat gaan toenemen. Lokaal Belang wenst daarom een zorgvuldige monitoring van het functioneren van de Milieustraat en na het eerste jaar van ingebruikname een evaluatie. Indien noodzakelijk kunnen eventuele voorstellen voor (kleinschalige) aanpassingen gedaan worden die de gemeenteraad zal moeten beoordelen. Het is immers van belang dat deze Milieustraat vanaf het begin zo optimaal mogelijk functioneert. Vervolgens is een tweejaarlijkse evaluatie voldoende.
Monitoring, evaluatie en bijstelling
Lokaal Belang blijft zich tevens inzetten voor een goede bereikbaarheid, efficiënte afhandeling en adequate openingstijden. Met de groei van de gemeente Barneveld vindt Lokaal Belang het belangrijk flexibel te zijn en verruiming van deze openingstijden serieus tot de mogelijkheden te laten behoren indien dit nodig blijkt.
Inzet op rechtmatig gebruik
Omdat het operationeel houden van de Milieustraat kosten met zich meebrengt wil Lokaal Belang dat onrechtmatig gebruik blijvend wordt tegengegaan door gerichte maatregelen te nemen zoals toegangscontrole. Dit omdat de Milieustraat bedoeld is voor en betaald wordt door de inwoners van de gemeente Barneveld. Lokaal Belang heeft zich daar destijds succesvol voor ingezet maar ziet wel graag dat dit een blijvende inzet van de gemeente zal zijn, ook bij de ingebruikname van de nieuwe Milieustraat.
Toegankelijkheid kleinere dorpen en samenwerking
Lokaal Belang vindt het belangrijk dat de drempel laag moet zijn om afgedankte, kapotte, kleine huishoudelijke apparaten in te leveren. Voor inwoners in de kleinere dorpen is de Milieustraat minder makkelijk en snel bereikbaar. Daarom heeft Lokaal Belang het verzoek gedaan, in samenwerking met verenigingen, dorpshuizen en kerken, te bezien of er in elk dorp een of meerdere inzamelpunten kunnen worden ingericht voor dit soort klein huishoudelijk afval. Wij zien daarbij een rol voor de regeling die de gemeente heeft met de verenigingen en kerken, waarbij tegen een geleverde prestatie de gemeente een subsidie uitkeert. Hierbij kunnen de verenigingen en kerken hun organisatie financieel versterken. Lokaal Belang ziet uit naar de uitwerking van dit voorstel.
Milieustraat Otelaar
Huishoudelijk afval
Afvalbeleid – Grondstoffenstrategie
In 2025 is de nieuwe Grondstoffenstrategie vastgesteld. Op basis van diverse onderzoeken (zoals het doelmatigheidsonderzoek, intern onderzoek en het inwonerpanel), wetenschappelijke inzichten en kennis vanuit de maatschappij, is (blijvend) gekozen voor bronscheiding, met de mogelijkheid voor inwoners tot het verlagen van de kosten en de optimalisatie van afvalinzameling. Voorheen werd vooral ingezet op het verminderen van restafval. Tegenwoordig is het scheiden van afval (grondstoffen) veel belangrijker, zeker ook vanuit het duurzaamheidsperspectief. Lokaal Belang is ook die mening toegedaan. Tevens wil Lokaal Belang dat de afvalinzameling zo efficiënt mogelijk en tegen redelijke kosten, wordt uitgevoerd.
Afvalscheiding
Gebleken is dat bronscheiding beter en goedkoper is. Beter voor het milieu en vanuit het duurzaamheidsperspectief, en beter voor de portemonnee van de gemeente en de inwoner. Lokaal Belang vindt dit belangrijke aspecten.
De inwoners van de gemeente Barneveld scheiden hun afval over het algemeen best goed zoals bijvoorbeeld het PMD-afval. Daar krijgt de gemeente per ton ook een vergoeding voor. Hoe beter het afval gescheiden is, hoe beter de kwaliteit en hoe meer vergoeding de gemeente kan krijgen. Zou de gemeente toch over gaan op nascheiding, dan wordt de hoeveelheid restafval veel meer en de verwerking voor restafval is duurder. Tot slot is de kwaliteit van het te destilleren PMD-afval in het restafval slechter en levert dat minder op. Kortom, bronscheiding is duurzamer en goedkoper.
Lokaal Belang blijft vinden dat door de gemeente gemonitord moet worden wat de ontwikkelingen in de maatschappij zijn als het gaat om afvalscheiding, maar staat op het standpunt dat bronscheiding om diverse redenen het beste is. Mocht er reden zijn om aanpassingen te doen die zowel het duurzaamheidsdoel, de dienstverlening en de redelijke kosten voor de gemeente en inwoners dienen, dan moet de gemeente dat niet nalaten.
Diftar
Lokaal Belang is groot tegenstander van het eventueel alsnog invoeren van Diftar; een manier van afvalscheiding waar een inwoner per aanbieding betaalt. Het risico op dumpingen in de natuur met daarbij de schade voor de natuur en de kosten voor handhaving en voor het opruimen, zijn te groot. In ons grote en mooie buitengebied hoort geen afval.
Dienstverlening afvalinzameling
De dienstverlening van de gemeente met betrekking tot afvalinzameling behoort goed te zijn en dat is het ook. Dat wil Lokaal Belang wel graag zo houden. Er moet op tijd worden ingezet op het investeren in ‘mens en materieel’. Een goede dienstverlening en hoogstaande service zijn belangrijk; dat stimuleert inwoners afval goed te blijven scheiden.
Communicatie en handhaving
Het is ook van belang dat, naast de verantwoordelijkheid die inwoners zelf hebben, het hen wel zo gemakkelijk en begrijpelijk mogelijk wordt gemaakt dit afval te (blijven) scheiden. Dat vraagt een herhalende, duidelijke communicatie over welke stoffen in welke kliko mogen. Lokaal Belang wil dat er diverse manieren worden gevonden om inwoners duidelijk te maken op welke wijze het afval het beste gescheiden kan worden. Daar mogen redelijke kosten tegenover staan. Inwoners krijgen er tenslotte ook iets voor terug.
Handhaving behoort volgens Lokaal Belang een vast onderdeel te zijn van het beleid. We zien de laatste tijd helaas iets te vaak bijplaatsingen en dumpingen in de bebouwde omgeving. Lokaal Belang hecht veel waarde aan een schone openbare ruimte en asociaal gedrag in het kader van dumpingen dient stevig en kordaat te worden aangepakt.
Ondergrondse centrale afvalinzameling
Appartementencomplexen hebben geen individuele kliko’s. Centrale (ondergrondse) containers zijn daarom belangrijk. Tevens vindt Lokaal Belang het belangrijk de GFT-e (Groente, Fruit-, Tuinafval en etensresten) inzameling te blijven stimuleren zoals in de recente pilot heeft plaatsgevonden. Mogelijk kan dit ook bij andere huishoudens worden aangeboden (mini-kliko’s voor in de keuken). In de wijk in opbouw Bloemendal vindt omgekeerd inzamelen plaats. Daar brengen inwoners hun restafval naar een ondergrondse container. Lokaal Belang is er geen voorstander van deze ondergrondse containers in bestaande woonwijken te integreren. Dat legt een enorm beslag op de kostbare openbare ruimte, vraagt heel veel geld en gaat in tegen de keuze voor bronscheiding wat als basis goed functioneert. Wel is het goed om, als de wijk af is en een aantal jaren ‘in gebruik’ nauwkeurig te monitoren hoe dit omgekeerd inzamelen gaat. Dit moet worden meegenomen in de evaluatie waarbij de ervaringen van inwoners belangrijk zijn.
Afvalwijzer en stookwijzer
De afvalwijzer is een handig middel en stimuleert inwoners om op een correcte wijze afval te scheiden. Lokaal Belang is voorstander van het uitbreiden van deze app met de stookwijzer. Deze stookwijzer adviseert inwoners bij ongunstige omstandigheden in het kader van de volksgezondheid niet te stoken, bijvoorbeeld bij dichte mist of windstil weer. Dit draagt bij aan schonere lucht en daardoor minder overlast en negatieve gezondheidseffecten.
6.8 Gezonde leefomgeving
Een gezonde leefomgeving is cruciaal voor mens, dier en de natuur zelf. Schone lucht, bodem en water zijn de basis voor heel veel zaken. Daarom vindt Lokaal Belang dat wij zorgvuldig om moeten gaan met onze leefomgeving en dat wij allen, dus ook de gemeente, ons moeten inspannen deze leefomgeving te verbeteren. Tevens moet voorkomen worden dat de leefomgeving om welke reden dan ook, verslechtert.
Lucht
Luchtkwaliteit
Voor Lokaal Belang is het inademen van schone lucht essentieel. Wij maken ons nog steeds zorgen over het laatste rapport van het RIVM met betrekking tot de luchtkwaliteit in onze regio (Monitoring luchtkwaliteit RIVM, 2024). Dit rapport heeft aangetoond dat de lucht in de regio Barneveld verre van schoon is. De kwaliteit van de lucht in de gemeente Barneveld is gemiddeld genomen slechter dan dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voorschrijft. In Nederland overlijden jaarlijks 11.000 mensen vroegtijdig aan de gevolgen van luchtverontreiniging en 4 op de 5 keer is fijnstof de oorzaak’’, schrijft onderzoeksinstituut TNO. ,,Fijnstof leidt tot menselijk leed. En vlak ook de sociale kosten niet uit. Als je het verlies aan gezonde levensjaren omrekent naar euro’s, kost het fijnstofprobleem in Nederland 10 tot 15 miljard euro per jaar.’’ Huishoudens (vooral door de toename van houtstook), industrie en landbouw leveren ‘de grootste bijdrage’ aan de fijnstofemissie in Nederland. Belangrijke oorzaken volgens dit RIVM-rapport zijn de vele veehouderijen in onze regio. Medeverantwoordelijk, maar in mindere mate, zijn het wegvervoer en vervuiling vanuit het Ruhrgebied.
Verbetering luchtkwaliteit
Veehouderij en luchtkwaliteit
Door de veehouderij worden de laatste jaren veel inspanningen geleverd gericht op vermindering van fijnstof- en ammoniakemissie. Dat is een goede zaak. Daarvoor is een manifest ‘Gezonde Leefomgeving’ opgesteld. Lokaal Belang hoopt dat dit een positief effect heeft op toekomstige metingen van het RIVM, maar heeft niet de illusie dat dit probleem op korte of middellange termijn volledig wordt opgelost. Daarom is geleidelijke inkrimping van de huidige veestapel in onze gemeente waarschijnlijk onvermijdelijk. Wij voorzien dat dit proces veelal op een natuurlijke wijze gaat aangezien boeren stoppen vanwege het gebrek aan opvolging of dat zij meedoen aan stoppersregelingen. Lokaal Belang is tegen gedwongen uitkoop.
Railterminal en luchtkwaliteit
De komst van een railterminal kent reeds een lange geschiedenis en lijkt niet meer realistisch maar is nog niet helemaal definitief van de baan. Wat Lokaal Belang betreft wordt dit dossier definitief stopgezet waarbij de gemeente er geen geld, tijd en energie meer in steekt. Lokaal Belang is tegen de komst van deze railterminal met name in het kader van een gezonde leefomgeving. Een railterminal zorgt voor tienduizenden (exclusief overslag en groei) extra vrachtwagenbewegingen in onze gemeente. Dit is enerzijds niet goed voor de druk op onze toch al overvolle wegen en zorgt tevens voor extra fijnstof- en stikstofbelasting in een gemeente waar de lucht nu al flink vervuild is.
Overige impact en luchtkwaliteit
Ook andere bedrijven en mobiliteit hebben invloed op de luchtkwaliteit en moeten ook bijdragen aan verbetering ervan. Vanuit de transitie in duurzame mobiliteit (stimulering andere vervoersmiddelen dan de auto en de elektrificatie van de auto) verwachten wij in de gemeente Barneveld een verbetering op dat gebied. Vanuit regelgeving en duurzaamheidsopgaven verwachten wij ook dat bedrijven steeds stappen blijven zetten in het verminderen van de uitstoot. Lokaal Belang vindt wel dat als er zich extra mogelijkheden voordoen om de uitstoot te verminderen, zeker in en nabij woonwijken, deze door de gemeente met beide handen adequaat moet worden aangepakt.
Schone lucht akkoord en luchtkwaliteit
De gemeente Barneveld heeft het Schone Lucht Akkoord getekend. Dat akkoord streeft naar een verbetering van de luchtkwaliteit die 50% gezondheidswinst oplevert in 2030 ten opzichte van 2016. Lokaal Belang wil dat de gemeente in de komende bestuursperiode alle instrumenten inzet die leiden tot verdere verbetering van de luchtkwaliteit. Wat ons betreft kan er wel een schepje bovenop.
Geurnorm en woningbouw en luchtkwaliteit
Lokaal Belang is een tegenstander van het verhogen van de geurnorm om toekomstige bouwprojecten mogelijk te maken. Wij begrijpen dat het woningvraagstuk soms lastige keuzes vraagt. Maar op voorhand moet er niet aan deze norm worden getornd. Eerst moet, voordat woningbouw plaats kan vinden, getracht worden een oplossing te vinden voor de te hoge geuruitstoot om schonere lucht te realiseren. Dit moet gerealiseerd worden in constructieve samenspraak met het betreffende agrarische bedrijf. Een uitstekende financiële ondersteunings-of compensatieregeling voor bijvoorbeeld luchtbehandelingsinstallaties of indien noodzakelijk bedrijfsverplaatsing is hiervoor voorwaarde voordat er woningbouw binnen bestaande geurcirkels kan worden gerealiseerd.
Biomassa en luchtkwaliteit
Biomassacentrales en zeker houtige biomassacentrales zijn slecht voor de gezondheid. De luchtkwaliteit heeft flink te lijden onder biomassacentrales door uitstoot van fijnstof, roet en stikstof. Uit uitgebreid onderzoek blijkt dat deze centrales negatieve gezondheidsgevolgen hebben voor mensen met astma, COPD en hart- en vaatziekten. Bovendien veroorzaakt de aanvoer van biomassa milieuvervuiling door transport. Daarnaast wordt het door nieuwe inzichten steeds duidelijker dat biomassa geen bijdrage levert aan CO2-afname. Omdat de groei van bomen het huidige tempo van verbranden decennialang niet kan compenseren komt er per saldo meer CO2 in de lucht. Daarnaast is ontbossing, in het kader van het klimaat en duurzaamheid, zeer onwenselijk. Biomassacentrales moeten we dus echt niet willen; ze zijn niet duurzaam. Niet voor onze gemeente, maar ook niet voor de regio. Geen vergunningen dus voor biomassacentrales wat Lokaal Belang betreft.
Bodem en Water
Akkerbouw en veeteelt
Het is bekend dat de uitstoot van stikstof vanuit de veeteelt en akkerbouw niet alleen in de lucht maar ook in de bodem terechtkomt. Dat is slecht voor het milieu, mens en dier. De zandgronden in onze gemeente zijn gevoelig voor uitspoeling van minerale stikstof naar grond- en oppervlaktewater. Minerale stikstof is de som van ammonium- en nitraatstikstof die na de oogst in de bodem achterblijft. Lokaal Belang stimuleert bewustwording van veehouders en akkerbouwers om de stikstofreductie en stikstofefficiëntie in stallen, op akkers en weilanden te verhogen. Bijvoorbeeld door op akkers vanggewassen te zaaien na de oogst om de resterende minerale stikstof in de bodem vast te houden zodat het risico op uitspoeling wordt verlaagd. Dit is met name van belang om de waterkwaliteit te verbeteren, die in heel Nederland, en ook hier, slechter is dan Europese afspraken en wetten vereisen. De installatie van luchtwassers, het plaatsen van emissiearme stalvloeren, het aanpassen van het veevoer, bedrijfsmanagement en het plaatsen van nieuwe stalsystemen leidt tot een verdere reductie van de stikstofemissie. Daar wordt hard aan gewerkt door de sector met ondersteuning door het rijk. Lokaal Belang stimuleert dergelijke maatregelen. Lokaal Belang wenst ook dat de gemeente de landelijke, provinciale dan wel lokale regelgeving strikt hanteert en controleert en zo nodig handhaaft om de kwaliteit van de bodem te verbeteren.
Bollenteelt
Bescherming van inwoners & natuur en onderzoek
Bij bepaalde teelt van bolgewassen en lelieteelt in het bijzonder, worden relatief veel meer bestrijdingsmiddelen gebruikt dan bij andere gewassen. Lokaal Belang vreest voor ernstige, negatieve gezondheidseffecten vanwege deze bestrijdingsmiddelen. Die zijn veel groter dan bij andere teelten. Het RIVM en de Gezondheidsraad onderschrijven dit. De Gezondheidsraad pleit ervoor het voorzorgsprincipe toe te passen. Dat betekent dat lelieteelt niet zonder meer zou moeten worden toegestaan maar dat er vooraf moet worden aangetoond dat de gebruikte bestrijdingsmiddelen en de frequentie van het gebruik, geen schade toebrengen aan mens, dier en milieu.
Zolang lelietelers niet kunnen aantonen dat het gebruik van pesticiden ongevaarlijk is voor de natuur, moeten ze een natuurvergunning aanvragen, oordeelde de Raad van State in maart 2025. Ook daaropvolgende rechtelijke uitspraken over casussen elders in het land onderschrijven deze zorg. Ondernemers kunnen zich weliswaar keurig aan de bestaande regels voor bestrijdingsmiddelen houden (College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb)). Echter, de rechter heeft in juli 2025 naar het toelatingsbeleid van het Ctgb gekeken. De rechter oordeelt dat de beoordeling door deze organisatie niet waterdicht is. Er is namelijk geen onderzoek gedaan naar de risico's van zogeheten 'neurodegeneratieve ziektes', zoals Parkinson en risico's op ontwikkelingsstoornissen voor jonge en ongeboren kinderen. Dit terwijl de gebruikte middelen wel een potentieel gevaar vormen voor het ontstaan van deze ziekten, aldus het gerechtshof. De rechter vindt daarom dat het Ctgb wetenschappelijk onderzoek moet laten uitvoeren. De rechter heeft de lelieteler een teeltverbod opgelegd binnen een straal van 250 meter rond woningen en tot en met 2028.
Lokaal Belang is van mening dat het voorzorgsprincipe moet worden gehanteerd en dat lelieteelt niet zou mogen worden toegestaan totdat het Ctgb onderzoek heeft gedaan naar risico’s op neurodegeneratieve ziekten. Én waarbij de uitkomsten zijn dat er geen verband is én er een natuurvergunning is afgegeven. Dat geldt voor bestaande bedrijven. Lokaal Belang wil dan ook dat de gemeente, waar het haar bevoegdheid betreft, deze rechtelijke uitspraken hanteert en actief uitvoert. En met medeverantwoordelijke overheden zoals de provincie, proactief de samenwerking zoekt aan deze rechtelijke uitspraken invulling te geven.
Omgevingswet en Omgevingsplan
Lokaal Belang ziet liever helemaal geen bedrijven met bollenteelt die bestrijdingsmiddelen hanteren die ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. De Omgevingswet biedt daar diverse manieren voor. De relevante artikelen in de Omgevingswet (1.2, 1.3, 1.6, 2.1, 3.3, 5.32) hebben betrekking op risico’s van emissies van activiteiten, bereiken en instandhouding van de fysieke leefomgeving en de zorgplicht daaromtrent. Vanuit gemeentelijk beleid zoals de Omgevingsvisie en het Programma Waardevol landelijk gebied, zijn er ook aanknopingspunten daar actief werk van te maken. Lokaal Belang ziet graag dat de gemeente daar met snelheid op inzet. Ook de gemeenteraad heeft hierin een rol.
Een omgevingsplan is in de beleidscyclus een uitvoeringsinstrument met de juridische vertaling van het omgevingsbeleid uit de omgevingsvisie en (omgevings)programma’s. De gemeenteraad moet bij het vaststellen van de omgevingsvisie rekening houden met het voorzorgsbeginsel. Met onze vastgestelde Omgevingsvisie en het programma Waardevol Landelijk gebied is er dus werk aan de winkel om dit Omgevingsplan te gaan vaststellen. We willen dat de gemeente dit met snelheid gaat oppakken. Lokaal Belang begrijpt uiteraard de belangen van een ondernemer. Echter, een ongezonde leefomgeving is, aldus de Omgevingswet, niet zonder meer te rechtvaardigen met een beroep op economie. Zeker in relatie tot de zorgplicht voor die leefomgeving. Daar is Lokaal Belang het van harte mee eens.
Water
Waterkwaliteit
Grondwater is van cruciaal belang als bron voor drinkwater en is ook essentieel voor de natuur en gewassen. Helaas is de kwaliteit van het water in heel Nederland ver onder de maat, dat is zorgelijk. Nederland voldoet met slechts 1% water van goede kwaliteit ver onder de Europese normen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) en staat daarmee onderaan de EU-ranglijst, ondanks de deadline in 2027. Ook in het rapport Grondwaterkwaliteit Nederland 2021-2022), gemaakt door Arcadis, wordt een landelijk beeld gegeven van stoffen in het grondwater. Uit het rapport blijkt dat het grondwater in Nederland vrijwel overal verontreinigd is met één of meer milieuvreemde stoffen. Dit is verontrustend en het is van groot belang een verdere achteruitgang van de grondwaterkwaliteit te voorkomen. Lokaal Belang leest dit rapport als een oproep aan instanties zoals overheidsbesturen om actie te nemen ter bescherming van de drinkwatervoorziening en natuurkwaliteit. De Kaderrichtlijn Water (KRW) streeft naar een goede grondwaterkwaliteit en herstel waar nodig. Dat onderschrijft Lokaal Belang van harte. Lokaal Belang wenst dan ook dat de gemeente, mogelijk in samenwerking met anderen zoals het waterschap, actief inzet op het verbeteren van de waterkwaliteit. Dat betekent bijvoorbeeld ook dat er, indien er een aanvraag voor een ontwikkeling komt waarbij de waterkwaliteit zou kunnen verslechteren, er geen afwijkingsbevoegdheid wordt ingezet om de ontwikkeling alsnog toe te staan.
Onderzoek naar drugsgebruik via rioolwater: grip op een groeiend probleem
Als Lokaal Belang vinden wij het belangrijk dat onze gemeente veilig, leefbaar en gezond blijft voor iedereen. Een stille maar groeiende bedreiging voor de leefbaarheid is het toenemende drugsgebruik, met name onder jongeren. Helaas staat Nederland bekend als drugsland nummer 1 in Europa, vooral op het gebied van synthetische drugs. Drugs kunnen verwoestende effecten hebben op inwoners alsmede ook de openbare orde en veiligheid. Om effectief beleid te kunnen voeren, hebben we betrouwbare gegevens nodig. Zie ook Hoofdstuk 2 Veiligheid. Daarnaast zijn drugs in het milieu vanwege de negatieve effecten ook onwenselijk. Ze zijn schadelijk en verstorend voor waterleven en het ecosysteem. Aangezien de waterkwaliteit al niet best is, willen we ook op dit punt een gerichte aanpak. Daarom pleiten wij voor regelmatig onderzoek van rioolwater op sporen van drugsgebruik. Deze methode, al toegepast in meerdere Nederlandse gemeenten, geeft een objectief en anoniem beeld van het werkelijke drugsgebruik in wijken en buurten. In tegensteling tot enquêtes of meldingen, biedt rioolwateranalyse feitelijke informatie waar we beleid op kunnen baseren. Daarom: Lokaal meten = Lokaal weten.
Datacenters
In 2030 bestaat de helft van de energiebehoefte van Nederland uit de energiebehoefte van datacentra. Het kan niet zo zijn dat de ‘lasten’ van het duurzaamheidsbeleid in de vorm van overlast, landschapsvervuiling door mega-windmolens en kosten bij de inwoners terechtkomen, maar de duurzaam opgewekte energie niet of nauwelijks ten goede komt aan hun energievoorziening. Ofwel, onze duurzaam opgewekte energie mag niet worden ‘opgeslurpt’ door datacentra. Het koelen van servers vereist veel water, wat in bepaalde gebieden kan leiden tot druk op lokale watervoorraden. Grondwater dat hard nodig is voor mens, dier, natuur en landbouw. Daarnaast is er al sprake van meer droogte, ook in onze regio.
Datacenters verbruiken daarnaast enorme hoeveelheden energie, wat leidt tot een significante uitstoot van broeikasgassen, vergelijkbaar met die van de luchtvaart. Ook in relatie met netcongestie is een datacenter discutabel. Tot slot kan het onderhoud van de infrastructuur leiden tot lucht- en watervervuiling, wat gezondheidsproblemen kan veroorzaken bij omwonenden. Daarom is Lokaal Belang geen voorstander van datacentra in onze gemeente. Lokaal Belang wenst dan ook dat in het kader van de herijking en/of actualisatie van de RES, ingezet wordt op het voorkomen van datacenters.
