H7 Financiën en Belastingen
7.1 Degelijk financieel beleid
Lokaal Belang staat voor een evenwichtige, gedegen en sluitende begroting met voldoende reserves om tegenslagen op te vangen; kortom: Lokaal Belang staat voor een degelijk financieel beleid. Lokaal Belang vindt het een grote verantwoordelijkheid om, met een enorm bedrag aan gemeenschapsgeld, als gemeente keuzes te maken. Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente en gemeenteraad.
Het hebben van voldoende geld nu en in de toekomst is een randvoorwaarde voor het kunnen uitvoeren van gemeentelijk beleid en het kunnen bieden van allerlei voorzieningen aan onze inwoners en bedrijven. Het is daarom zaak de effectiviteit van uitgaven goed te beoordelen. Belangrijk is dat wat uitgegeven wordt uiteindelijk iets oplevert. Een bekend gezegde luidt dat je het dak moet repareren wanneer de zon schijnt. Daarom is het belangrijk dat ook in tijden van economische groei behoedzaamheid geboden is.
De financiële reserves van onze gemeente moeten derhalve meerjarig robuust zijn en tegen een stootje kunnen bij economische tegenwind. Het is goed dat inwoners op gezette tijden op een duidelijke manier geïnformeerd worden over de financiële ontwikkelingen zoals tenminste bij de Kadernota, Begroting en de jaarrekening, maar liever nog iets vaker. Lokaal Belang ziet graag dat de gemeente duidelijk uitlegt wat de cijfers betekenen en wat wordt voorgesteld hoe daarmee om te gaan. Het ‘waarom’ is belangrijk voor een beter begrip. De krant, de website en sociale media kunnen daarin behulpzaam zijn.
Meerjaren Investerings Plan (MIP)
In de afgelopen periode, waarin Lokaal Belang deel uitmaakte van de coalitie, is er een duidelijke verandering gekomen op het gebied van financieel beleid. Met de invoering van het Meerjaren Investeringsplan (MIP) wordt er nu planmatig en integraal gekeken naar de wensen én de kosten in de gemeente. Dat was voorheen niet zo; vroeger werden plannen gemaakt door het college of ingebracht door de gemeenteraad. Na een stemming kwamen de aangenomen plannen simpelweg op een lijst met uit te voeren plannen, zonder verder te kijken naar haalbaarheid of capaciteit. Toen het huidige college begon, lag er namelijk al voor bijna een half miljard euro aan plannen klaar; maar zonder planning in tijd, in geld en capaciteit. Met het MIP worden plannen nu doorgerekend: wat kosten ze, is er genoeg geld, personeel en materiaal om ze uit te voeren? Daarbij is er een jaarlijks maximum aan kosten vastgesteld. Dit voorkomt dat er onuitvoerbare plannen op de stapel komen. Toen het huidige college begon, lag er namelijk al voor bijna een half miljard euro aan plannen klaar. Lokaal Belang vindt dat je inwoners geen verwachtingen moet geven die je toch niet kunt waarmaken.
Groei en het MIP
Lokaal Belang vindt dat je met lef moet durven investeren, maar tegelijkertijd dat je je moet realiseren dat je met gemeenschapsgeld werkt. Daardoor durven wij ook te zeggen: grote projecten, zoals een rondweg bij Barneveld, zijn haalbaar. Maar daarvoor moeten we keuzes maken. Lokaal Belang kiest bijvoorbeeld voor investeren in goede infrastructuur, omdat dit de basis is voor de toekomst van onze economie en onze woningbouw. Daarom zegt Lokaal Belang: Weten waar je staat, keuzes durven maken en investeren in projecten die écht verschil maken, hoe groot of kostbaar ze ook zijn. Het is wel van belang realistisch te kijken naar wat er echt nodig is. Een groeigemeente vraagt niet alleen investeringen in de openbare ruimte als woningen, infrastructuur en voorzieningen, maar ook in een gemeente die goed toegerust is deze opgaven verder te kunnen brengen. Oftewel; de capaciteit, de medewerkers die mede invulling geven aan de opgaven. Een zekere, verstandige groei van de gemeentelijke organisatie om zodoende voldoende capaciteit op orde te hebben en te houden, vindt Lokaal Belang essentieel. Een gemeente kan niet groeien en qua capaciteit achterblijven. Lokaal Belang realiseert zich dat de arbeidsmarkt onder druk staat en dat we inhuur daar waar mogelijk moeten voorkomen. Echter, de opgaven staan centraal. Dat wat er qua inhuur nodig is om belangrijke opgaven verder te brengen, moet niet worden nagelaten. Tevens is een aantrekkelijk arbeidsperspectief voor werknemers erg belangrijk. Lokaal Belang wil, gezien deze krapte, dat daar oog voor is en dat de gemeente zich inzet om deze te verbeteren. Oftewel ‘employer branding’, zodat talenten worden geworven en behouden blijven.
Schuldenpositie en schuldenlast
De gemeente Barneveld heeft nog steeds een relatief hoge schuldenlast alhoewel die de afgelopen jaren sterk is gedaald, vooral doordat er veel grond is verkocht. Voorheen was dit hoog; dit is deels historisch zo gegroeid en is deels verklaarbaar en acceptabel in verband met de sterke groei van onze gemeente en de daardoor benodigde investeringen. Een hoge schuldenlast is niet iets waar Lokaal Belang zich direct zorgen over maakt. Lokaal Belang kijkt hier graag nuchter naar, ook in relatie tot de andere financiële kengetallen. Onze gemeente groeit en als wij daaraan invulling willen geven, is het aangaan van leningen een mogelijkheid om belangrijke investeringen zoals een Oostelijke Rondweg, te kunnen financieren. Een strakke monitoring van het volledige financiële beeld, inclusief schuldenlast vindt Lokaal belang hierbij wel essentieel. Een lage of redelijke rente (inclusief acceptabele andere financiële kengetallen) maakt het aangaan van schulden beheersbaar. Maar mocht daar verandering in komen en de rente de komende jaren fors stijgen, dan is de gemeente door deze schuldenlast financieel kwetsbaar. Lokaal Belang wil dan graag dat de gemeente vlotte en adequate maatregelen neemt.
Grondposities
Het is belangrijk om strategische posities in te nemen waar dat nog kan, maar bouwen kan ook uitstekend samen met particuliere grondeigenaren. Uiteindelijk ligt de regie altijd bij de gemeente. Want zonder goedkeuring van de gemeente gaat geen enkel plan door. Wordt er bijvoorbeeld niet genoeg sociale woningbouw opgenomen in een plan, dan komt die stempel er simpelweg niet op.
Lokaal Belang staat voor duidelijke regie: de gemeente bepaalt de voorwaarden, bewaakt de kwaliteit en bepaalt of er gebouwd wordt, óók als zij de grond zelf niet bezit. Lokaal Belang wil echter dat de gemeente niet onnodig risicovolle grondposities inneemt. De gemeente is geen projectontwikkelaar en moet die rol ook niet op zich gaan nemen. Daarom wil Lokaal Belang dat de gemeente een kansgericht maar tevens behoedzaam grondbeleid voert.
Sparen
De aanstaande enorme groei van onze gemeente moet hand in hand gaan met een goede infrastructuur, goede voorzieningen zoals scholen, sport- en cultuurfaciliteiten, groen en het beheer van onze openbare ruimte. Zonder een infrastructuur die past bij de groeiambities is deze groei bijvoorbeeld niet realiseerbaar. Sinds enige tijd bestaat het fonds ‘verantwoorde groei’ waarmee gespaard kan worden voor diverse grote investeringen en belangrijke beleidsimpulsen die onze gemeente mooier en prettiger maken. Lokaal Belang is zeer content dat het college dit fonds in het leven geroepen heeft. Op deze wijze denkt de gemeente vooruit en doelgericht. Lokaal Belang ziet dan ook graag dat dit fonds gevuld blijft worden vanuit de algemene reserves en jaarrekening, conform het bestaande afwegingskader voor afroming, indien het hiermee samenhangende weerstandsvermogen boven de maximale grenswaarde uitkomt. Lokaal Belang wenst jaarlijkse en helder beargumenteerde keuzes rondom dit fonds. Daarbij hoort de continue en onverminderde inzet van de gemeente op het gebied van cofinanciering voor belangrijke investeringen.
7.2 Belastingen en Leges
Lokaal Belang staat voor zo laag mogelijke en eerlijke belastingen. We willen inwoners en ondernemers niet onnodig belasten, maar juist ruimte geven. Tegelijkertijd dienen belastingen over het algemeen ook een doel. De investeringen die belangrijk zijn voor onze samenleving, dus die ten goede komen aan inwoners en ondernemers, worden mede betaald door middel van belastingen. Een bijdrage om de samenleving prettig en leefbaar te houden. Kostendekkendheid van leges is een uitgangspunt. Hierbij geldt dat het redelijk is de gebruiker de directe kosten te laten dragen. Kortom, we willen de belastingen en leges zo laag en redelijk mogelijk.
OZB
Lokaal Belang vindt dat we gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een begroting die in balans is, maar dat moet niet meer kosten dan strikt noodzakelijk. De belastingdruk met betrekking tot de OZB is in onze gemeente ten opzichte van andere gemeenten in de provincie Gelderland gemiddeld. Dat wil Lokaal Belang graag zo houden. De OZB mag nooit als financiële reddingsboei gebruikt worden zuiver en alleen om de begroting sluitend te krijgen. Lokaal Belang realiseert zich daarbij ook dat de OZB het algemeen belang dient om investeringen te doen ten behoeve van de samenleving zoals scholen, wegen en voorzieningen. In de gemeente Barneveld betaal je gemiddeld genomen dus niet meer dan in omliggende gemeenten, terwijl onze voorzieningen juist bovengemiddeld zijn. Dat laat zien dat er degelijk en verantwoord beleid wordt gevoerd. Net als thuis: Als je netjes met je geld omgaat en het niet over de balk gooit, kun je ook meer bereiken. En de ervaring leert: Als het netjes blijft, gaan mensen er ook zorgvuldiger mee om.
Lokaal Belang is van mening dat de OZB-verhoging (naast inflatiecorrectie) niet mag plaatsvinden als niet ook gekeken is om binnen de gemeente zelf oud beleid te schrappen en/of te bezuinigen. Echter, Lokaal Belang ziet dit als een samenhangend pakket aan maatregelen, niet op zichzelf staand. De samenhang van het beoogde doel en de beoogde opgaven zijn hierin het belangrijkste.
In de afgelopen periode is de OZB met 2,5% verhoogd. Lokaal Belang heeft dit gesteund, omdat de realiteit is dat Den Haag steeds meer taken naar gemeenten doorschuift, zonder voldoende financiële middelen mee te geven. Dat zet de gemeentelijke begroting onder druk. Willen we voorzieningen in de gemeente Barneveld op peil houden, dan is een beperkte OZB-verhoging onvermijdelijk. Daarbij zijn we altijd onder het landelijk gemiddelde gebleven. Voor de komende periode zeggen wij: geen nieuwe ‘taken zonder knaken’ vanuit Den Haag! Alleen dan kunnen we verdere verhogingen heroverwegen en blijven investeren in de voorzieningen waar onze inwoners en ondernemers recht op hebben en die de samenleving beter maken. Hoe dan ook blijft de OZB een politieke afweging en die zal Lokaal Belang jaarlijks, zorgvuldig maken. De OZB moet richting de samenleving uitlegbaar en transparant blijven en we mogen niet te veel afwijken van buurtgemeenten.
Hondenbelasting
De hondenbelasting is oneerlijk en ouderwets. Hondenbezitters worden gediscrimineerd ten opzichte van andere huisdiereigenaren, terwijl de opbrengsten juist niet ten goede komen aan deze groep. De afname hondenbelasting is al langer een trend, omdat het doel hiervan allang achterhaald is; het bestrijden van straathonden en hondsdolheid. Wij willen niet dat de gemeente Barneveld bekendstaat als één van de laatsten die deze belasting nog heft. Daarom pleit Lokaal Belang voor een gefaseerde afschaffing in de komende bestuursperiode. Zo kan er gezocht worden naar een alternatief voor de inkomsten, terwijl we tegelijkertijd afrekenen met een belasting uit vervlogen tijden.
Afvalstoffenheffing: eerlijk en toekomstgericht
Inwoners doen over het algemeen goed hun best om afval te scheiden. Lokaal Belang vindt dat als de verwerking van afval goedkoper en efficiënter kan, waarmee de afvalstoffenheffing kan dalen, de gemeente zich hiervoor moet inzetten. De komende tijd wordt Milieustraat Otelaar gemoderniseerd: veiliger, sneller en met meer mogelijkheden om afval goed te scheiden. Afval is namelijk geen rommel, maar kan een waardevolle grondstof zijn voor nieuwe producten, mits we het goed scheiden. Lokaal Belang vindt wel dat inwoners medeverantwoordelijk zijn om de heffing laag te houden door het goed scheiden van afval en het afvoeren van groter afval of herbruikbare spullen naar de Milieustraat, kringloopwinkels of elders. Daarbij hebben we ook een taak thuis: beter scheiden in onze containers. Hoe beter we dat met elkaar doen, hoe minder restafval er verbrand hoeft te worden. Dat scheelt geld én is beter voor het milieu. De gemeente heeft een rol om inwoners ook in staat te stellen dat te doen. Voorlichting en duidelijke regels zijn daarbij onmisbaar.
Lokaal Belang gelooft dat we op die manier geen verhoging van de afvalstoffenheffing nodig hebben. Sterker nog: als we dit samen goed oppakken, kunnen de tarieven in de toekomst zelfs omlaag. Kanttekening is wel dat we ook afhankelijk zijn van de regelgeving uit Den Haag, bijvoorbeeld als het gaat over de belasting op afvalverbranding.
Lokaal Belang was en is fel tegenstander van diftar. Het achteraf laten betalen voor afval, leidt ertoe dat mensen hun afval dumpen in de natuur of bij de buren. Beide zijn onwenselijk ook gezien de kosten die gepaard gaan met handhaving en opruimen.
Misbruik van onze Milieustraat Otelaar, door bedrijven en inwoners van buiten de gemeente, is inmiddels aangepakt. Dat was hard nodig, want die kosten werden betaald door ons allemaal via de afvalstoffenheffing. Lokaal Belang ziet graag dat de controle hierop duidelijk gehandhaafd blijft.
Grafrechten
De vijf gemeentelijke begraafplaatsen in onze gemeente bieden een plek waar iedereen op een eigen manier zijn of haar geliefde moet kunnen herdenken. Hier past een nette, goed onderhouden omgeving bij. De dagelijkse hectiek moet hier even ver weg zijn. Daar mag geld aan worden besteed wat Lokaal Belang betreft.
De tarieven voor een graf zijn op alle vijf begraafplaatsen gelijk. In vergelijking met omliggende gemeenten zijn de tarieven laag. Ze zijn niet kostendekkend. Omdat de kosten betaald moeten worden óf door iedereen samen óf door de familie van de overledene vindt Lokaal Belang dat het gerechtvaardigd is de tarieven in de komende jaren langzaam door te laten groeien naar kostendekkendheid. Waarbij de nabestaanden de kosten voor het graf en zaken die daarmee direct samenhangen zelf betalen en de samenleving de kosten van de begraafplaats en onderhoud als geheel.
Wij staan voor een helder beleid rondom grafrechten met duidelijke informatie over kosten, termijnverlenging en onderhoud, zodat nabestaanden niet voor verrassingen komen te staan.
Rioolheffing en waterzorg
De gemeente Barneveld staat voor grote uitdagingen op het gebied van waterbeheer en klimaatadaptatie. Hevige regenbuien, langere periodes van droogte en verharding in de bebouwde omgeving vragen om een robuust riolerings- en watersysteem. Lokaal Belang wil dat de rioolheffing kostendekkend blijft, maar niet onnodig zwaar drukt op de portemonnee van onze inwoners. Wij kijken vooruit: door slimme investeringen in waterberging, infiltratie en groen in de openbare ruimte kunnen we toekomstige problemen en kosten beperken. Ook stimuleren we inwoners en bedrijven om regenwater zelf te op te vangen en te gebruiken, zodat de belasting van het rioolstelsel vermindert. Transparantie over de besteding van de rioolheffing vinden wij essentieel, zodat iedereen ziet hoe zijn bijdrage bijdraagt aan een veilig en duurzaam Barneveld.
