H3 Bouwen en Wonen
De gemeente Barneveld heeft veel te bieden. Aan de westzijde dichtbij Amersfoort en de Gelderse Vallei en aan de oostzijde grenzend aan het groene en bosrijke achterland. En daartussen veel landelijk gebied, veel recreatiemogelijkheden, gevarieerde winkels in de diverse centra en uitstekende voorzieningen.
Het is dan ook niet voor niets dat onze gemeente zeer geliefd is om in te wonen waardoor de vraag naar woningen groot is. De druk vanuit provincie en rijk om ook in onze gemeente duizenden extra woningen te bouwen is enorm. Voor Lokaal Belang is het belangrijk dat onze jeugd in onze gemeente kan blijven wonen en dat er voor ouderen passende woonruimte is. Extra woningen voor starters en ouderen in onze gemeente zijn broodnodig. Het is belangrijk dat onze gemeente zelf de regie houdt over de toekomstige ontwikkelingen en niet een regio Amersfoort of een Regio Food Valley.
Lokaal Belang wil woningen die betaalbaar zijn voor iedereen. Vooral voor inwoners met een smalle beurs is het belangrijk om in betaalbare woningen te kunnen wonen. Lokaal Belang wil dat er voldoende ruimte is voor duurzaam bouwen en innovatief bouwen. Door innovatief te bouwen kan de energierekening voor veel toekomstige bewoners omlaag. De enorme groei van onze gemeente zorgt voor flinke druk in het buitengebied. Daar zal een nieuw college zorgvuldig mee om moeten gaan.
3.1 Kwaliteit van bouwen en wonen
Gevarieerd bouwen en wonen
Lokaal Belang vindt het een goede zaak dat er een gezonde mix is van woningbouw (betaalbaar, duurder, huur- en koop). Het is daarbij belangrijk te realiseren dat een goede mix een randvoorwaarde is om een woonwijk überhaupt mogelijk te maken. Duurdere huizen zijn een kostendrager voor goedkopere woningen. De kwaliteit van een woonwijk als geheel is erg belangrijk. Een stapeling van opgaven (te veel willen) moet voorkomen worden, maar kwaliteit is wel het uitgangspunt; daar mag niet te makkelijk aan worden toegegeven. Lokaal Belang wil verschillende woontypen, veel groen, veilige wegenstructuur, centrale ontmoetings- en beweegplekken en een basisvoorzieningenniveau passend bij de wijk en het dorp. Daarbij zijn een aantal uitgangspunten voor Lokaal Belang belangrijk:
- Een starterswoning moet een starterswoning blijven. Alle maatregelen die mogelijk zijn om speculatie met starterswoningen te voorkomen moeten aangewend worden.
- Mede dankzij Lokaal Belang is er meer aandacht voor woningbouw voor mensen met een smallere beurs. Betaalbaar bouwen, dus 35% sociale woningbouw en 30% voor de middeninkomens.
- Bij het maken van bouwplannen betrekken we zo vroeg mogelijk woningcorporaties, maatschappelijke partners en zorgpartners.
- Om tegemoet te komen aan de enorme groeiopgave voor onze gemeente is de keuze voor beperkte hoogbouw voor Lokaal Belang geen taboe. Hoogbouw moet daarbij wel goed ingepast worden in de bestaande omgeving. In woonwijken met veel grondgebonden woningen kan gedacht worden aan 3-5 woonlagen hoog. In omgevingen waar al wat hoogteverschillen zijn kan er gedacht worden aan 5-7 woonlagen hoog. Het is namelijk belangrijk om veel meer appartementen te bouwen voor zowel jongeren, starters als ouderen die kleiner willen gaan wonen.
- Mogelijkheden voor woningbouw voor (pre) mantelzorgers. Dit moet via een eenvoudige vergunning te realiseren zijn.
Respect voor historie
Lokaal Belang wil dat er niet alleen met respect wordt omgegaan met de toch al weinige groene locaties in de dorpen, maar ook met onze monumenten. Er is de laatste 30 jaar al te veel moois verdwenen. Lokaal Belang wil daarom een gedegen monumentenbeleid en een zorgvuldige uitvoer daarvan. En Lokaal Belang wil een verbod op bouwen op die locaties waar sprake is van een monumentale status en waar tevens veel groen zou moeten wijken voor bouwdrift. Bij het (ver)bouwen op plaatsen waar historische gebouwen staan, dient overeenkomstige architectuur vereist te worden in plaats van de steeds vaker gebouwde, smakeloze blokkendozen.
Duurzaam bouwen
De enorm gestegen kosten voor energie en bouwmaterialen maakt duidelijk dat duurzaam en energiezuinig bouwen de toekomst is. Het is daarom belangrijk dat er toekomstbestendig en verstandig gebouwd wordt. Een duurzame woning is bij aankoop duurder, maar is goedkoper om in te wonen. Het is belangrijk als gemeente om innovaties op de voet te volgen. Voorkomen moet worden dat verduurzaming leidt tot geluidsoverlast. Warmtepompen zijn belangrijk voor de energietransitie maar kunnen soms leiden tot geluidsoverlast. Bij de ontwikkeling van woonwijken moet hier goed naar gekeken worden en geluidsoverlast worden voorkomen.
Lokaal Belang wil zowel verduurzaming als betaalbare woningen en financieel gezien is dat wel een uitdaging. Lokaal Belang wil graag dat bezien wordt of (een deel van) de ‘Nuon-gelden’ ingezet kunnen worden voor de bekostiging van duurzaamheidsmaatregelen van woningen zodat de prijs van een woning gedrukt wordt en dus betaalbaarder wordt. Deze gelden maakten tot voor kort onderdeel uit het van de reserve stamkapitaal maar zijn onderdeel geworden van de algemene reserve. Deze kan gebruikt worden voor exploitatie of investeringen. Op deze manier vloeit er geld terug de samenleving in.
Groen wonen, autovrij spelen
Lokaal Belang ziet kansen voor een nieuwe manier van wonen in Barneveld: een nieuwe wijk waar auto’s buiten de woonstraten geparkeerd worden. Parkeren vindt plaats op een exclusief voor bewoners toegankelijk parkeerterrein, net buiten de wijk. Zo ontstaat er een veilige, groene leefomgeving waarin kinderen zorgeloos op straat kunnen spelen en bewoners wonen in een parkachtige sfeer. Een belangrijke voorwaarde is dat zo’n wijk wordt ontwikkeld nabij een treinstation. Op die manier wordt het extra aantrekkelijk om de auto te laten staan en te kiezen voor duurzame mobiliteit. De toekomstige bouwlocatie bij Station Barneveld-Zuid zou hier wat Lokaal Belang betreft een ideale plek voor zijn.
Ook hier vindt Lokaal Belang dat hier veel aandacht moet zijn voor appartementencomplexen voor jongeren en ouderen. Met deze visie willen wij de voordelen van ruimte, groen en leefbaarheid combineren met goede bereikbaarheid en toekomstbestendig wonen. Zo bouwen we samen aan een Barneveld waar het prettig en gezond leven is. Inwoners kunnen vooraf zelf een afweging maken of zij in een dergelijke woonwijk willen wonen.
Meer groen in woonwijken
Nog steeds zijn nieuwe woonwijken in onze gemeente stukken minder groen dan oudere woonwijken. Lokaal Belang wil dat groen een prominente plek inneemt bij de planning van alle toekomstige nieuwe woonwijken. Voorkomen moet worden dat door inbreidingsplannen kostbare groene locaties verdwijnen door deze zoveel mogelijk in te passen in de ontwikkeling van de nieuwbouw.
3.2 Bouwen in het buitengebied
De gemeente Barneveld staat voor een enorme opgave om richting 2040 door te groeien naar 80.000 inwoners. Deze keuze heeft de gemeente enerzijds moeten maken onder enorme druk van het rijk en de provincie en anderzijds door de groeiambities die de gemeente zelf heeft. Het eindeffect, de bouw van enorme aantallen woningen tot 2040, is een feit waar niemand omheen kan. Door deze enorme groei van onze gemeente zal ons buitengebied onder enorme druk komen te staan. Naast een beperkt aantal inbreidingslocaties is het onvermijdelijk dat er ook gebouwd zal gaan worden in het buitengebied. Ons buitengebied bevat naast natuur, ruimte en recreatie-ontspanningsmogelijkheden ook een diverse samenstelling van overwegend agrarische bedrijven. Deze agrarische bedrijven dragen mede bij aan de welvaart, werkgelegenheid en vitaliteit van het buitengebied als geheel.
Vitaal buitengebied
Onze groene ruimte is van onschatbare waarde voor een gezond leefklimaat. Er is een grote groep agrarische ondernemers in ons buitengebied die zich inspant voor het invullen van maatschappelijke opgaven zoals natuur, biodiversiteit en klimaat. Lokaal Belang wil het buitengebied vitaal houden door specifiek deze groep agrariërs de ruimte te geven die zij nodig hebben. Lokaal Belang wil inbreidingslocaties benutten maar ook organische groei vanuit de dorpen tot binnen (nieuwe) rondwegen faciliteren. Daarnaast wil Lokaal Belang dat er oplossingen komen voor knelpunten die ontstaan bij plannen van woningbouw binnen geurcirkels van bestaande agrarische bedrijven. Dit getuigt namelijk van respect naar de agrarische ondernemers die op deze locatie ondernemen. Het getuigt tevens van respect naar de (nieuwe) bewoners van woonwijken omdat de lucht die zij inademen schoon moet zijn. Daarom staat Lokaal Belang voor heldere keuzes.
Bouwen en schone lucht
Voordat woningbouw plaats kan vinden dient de lucht schoon genoeg te zijn middels een oplossing die gerealiseerd wordt in samenspraak met het betreffende agrarische bedrijf. Een uitstekende financiële ondersteunings-of compensatieregeling (voor bijvoorbeeld luchtbehandelingsinstallaties of indien noodzakelijk bedrijfsverplaatsing) is hiervoor voorwaarde voordat er woningbouw binnen bestaande geurcirkels kan worden gerealiseerd.
3.3 Woonvormen
Innovatief, inclusief en toekomstgericht wonen
Lokaal Belang zet in op vernieuwende woonoplossingen: duowonen én woningsplitsing, verankerd in een bredere woonvisie en ondersteund door een recente motie. Samen dragen ze bij aan een duurzame, sociale en leefbare woonomgeving. Daarnaast is het goed te blijven inzetten op flexwonen en tiny houses. De gemeente Barneveld hanteert sinds 2021 de Woonvisie 2021‑2025 ‘Wonen voor jong & oud’. Momenteel loopt de herijking voor 2025‑2026, waarmee ingespeeld wordt op de actuele woonbehoeften. Lokaal Belang ondersteunt deze visie en wil benadrukken dat ook andere, nieuwe innovatieve woningvormen daarin moeten worden opgenomen.
Woning delen (duowonen), Woningsplitsing en Flexwoningen
Vanuit diverse voorstellen vanuit de gemeenteraad die Lokaal Belang gesteund heeft is de wens uitgesproken om woningsplitsing en -deling mogelijk te maken en om subsidie aan te vragen voor flex‑ en transformatiewoningen. Lokaal Belang ziet erg graag de concrete vertaalslag hiervoor namelijk het versnellen van het splitsingsproces en het ondersteunen van alternatieve woonvormen. Dit moet mogelijk zijn binnen de bestaande structuur, zonder grote en dure nieuwbouw. We zien dit graag vlot tot ontwikkeling komen. Het is hierdoor mogelijk woonruimten te realiseren zonder de soms heel trage processen van nieuwbouw. Daarnaast scheppen wij kleine zelfstandige eenheden voor starters en alleenstaanden; daar waar heel veel behoefte aan is. En tot slot zien wij een efficiënte benutting van bestaand vastgoed.
Duowonen: verbinden én verrijken
Zoals eerder beschreven, vormt duowonen een krachtige woonvariant: ouderen bieden starters woonruimte in ruil voor sociaal contact of lichte ondersteuning – veilig, betaalbaar en sociaal waardevol. Lokaal Belang ziet vele voordelen: Voor senioren betekent dit dat zij langer zelfstandig kunnen wonen in hun vertrouwde omgeving. Voor jongeren betekent dit een eigen woongelegenheid betaalbaar en veilig met een toekomstperspectief. En tot slot biedt het voor de samenleving ook voordelen; het versterkt de sociale cohesie, zonder speculatie van investeerders. Andere gemeenten, zoals de gemeente Best, gingen ons al voor. Lokaal Belang ziet graag dat onze gemeente actief kennis ophaalt waar nodig, om deze vorm van wonen ook in de gemeente Barneveld mogelijk te maken.
Woningsplitsing: snel resultaat, veel impact
De gemeente Apeldoorn heeft aangetoond dat regels versoepelen de nieuwbouwopgave kan verlichten door bestaande woningen sneller op te delen in zelfstandige wooneenheden. Lokaal Belang ziet dit ook graag actief worden opgepakt door andere gemeenten, zoals Apeldoorn, te contacten en kennis te delen. Ook dit kan leiden tot meer kleinere, betaalbare wooneenheden die bijdragen aan een betere toegankelijkheid van jongeren tot de woningmarkt en langere zelfstandigheid van ouderen.
Tiny houses en flexwoningen
Het concept van Tiny houses is interessant als het gaat om bijvoorbeeld kwetsbare jongeren op weg naar zelfstandigheid, studenten of als idealistische woonvorm. Daar moet dus zeker ruimte voor zijn. Maar dit concept mag niet gebruikt worden als alternatief voor de krapte op de woningmarkt. Goed toegeruste en volwaardige huizen en appartementencomplexen moet het uitgangspunt blijven. Dit geldt ook voor flexwoningen die niet verplaatsbaar zijn maar die mogelijk wel na 10 of 15 jaar moeten worden afgebroken. Voor Voorthuizen in het bijzonder zien wij een koppelkans voor wonen en de mogelijkheid van uitbreiding van een sportvoorziening. Gezien de groei zal mogelijk ook het ledenaantal van de voetbalvereniging VVOP toenemen. Om VVOP over 10 jaar de mogelijkheid te kunnen bieden uit te breiden als dit door groei van het ledenaantal gewenst is, wil Lokaal Belang op de te ontwikkelen locatie van de Oranjevereniging hier nu alvast rekening mee houden. Dit kan door het ontwikkelen van een aantal flexwoningen die na 10 jaar dan verplaatst zouden kunnen worden, waarna de vrijgekomen ruimte door VVOP gebruikt kan gaan worden voor een extra veld (zie ook hoofdstuk 13 Sport en Bewegen).
Aanpak verschillende woonvormen
Lokaal Belang ziet graag een actief duowonen‑programma geïntegreerd worden in de bestaande woningtoewijzingssystematiek. Deze hebben als doel matches tussen senioren en starters te faciliteren. Daar hoort ook procesbegeleiding, informatieve ondersteuning en duidelijke communicatie richting buurt bij. Dit om duidelijk te maken dat het een sociaal woonmodel is (en b.v. geen studentenhuis). Hier hoort ook een versnelling van de vergunningprocedures bij. Tevens roept Lokaal Belang op tot creativiteit en flexibiliteit. Verder ziet lokaal Belang graag dat er gewerkt wordt aan een subsidieregeling voor flex‑ en transformatiewoningen. Uiteraard is het van belang om samen te werken en betrokkenen erbij te betrekken zoals de woningstichting, woningcorporaties, huurdersvereniging en inwoners – passend binnen de Woonvisie en prestatieafspraken Het is daarbij verstandig om de woonbehoefte via woononderzoeken als dat van juni 2024 te blijven monitoren en tijdig bij te sturen waar nodig en mogelijk.
3.4 Kansen en uitdagingen bouwen en wonen
Antispeculatie
Lokaal Belang wil starters op de woningmarkt een goede kans geven om een woning te kopen. Het kopen van (nieuwe) woningen en deze vervolgens duur verhuren of snel met grote winst verkopen is populair bij beleggers. Dit is Lokaal Belang een doorn in het oog. Lokaal Belang wil dat een nieuw college met concrete plannen komt zoals een anti-speculatiebeding gecombineerd met een zelfbewoningsplicht om dergelijke praktijken te voorkomen.
Bouwen op mogelijk uitplaatsbare bedrijfslocaties in dorpscentra en wijken
Rijnvallei Barneveld en veevoederfabriek Brons
Het gebied van de AgruniekRijnvallei is uitermate geschikt voor woningbouw. Dat was de mening van Lokaal Belang in 2018, in 2022 en dat is het nog steeds in 2026. Gelukkig staat Lokaal Belang niet meer alleen in deze wens. Zelfs het college heeft deze locatie als versnellingslocatie aangegeven in de woondeal regio Amersfoort. Er is ruimte voor vele woningen op deze locatie plus het aangrenzende terrein richting de Albert Heijn. We realiseren ons dat dit geen eenvoudige opgave is. Toch wil Lokaal Belang dat deze locatie op het netvlies blijft en dat als er zich kansen voordoen er direct wordt ingezet op onderhandelingen met Rijk, Provincie en eigenaren van AgruniekRijnvallei. Op deze manier kan dit gebied worden meegenomen bij alle groeiambities van de gemeente. Een veevoederfabriek hoort niet thuis in een woonwijk. Daarom wil Lokaal Belang ook dat een volgend college er werk van maakt om veevoederfabriek Brons in Voorthuizen te laten verhuizen en actief geen medewerking zal verlenen aan nieuwe vergunningen die verdere uitbreiding mogelijk maakt. Dit zodat latere verplaatsing niet automatisch duurder wordt.
Van den Hoorn De Vaarst Barneveld
In woonwijk de Vaarst Barneveld zit als sinds jaar en dag het gerespecteerde bedrijf van den Hoorn gespecialiseerd in tuinen, bestrating en onderhoudsmaterialen. Deze locatie ligt midden in een woonwijk, nabij een schoolzone en voorzieningen als zwembad en scholen. Dit zou een ideale locatie zijn voor woningen en eventuele andere voorzieningen. Dat komt niet alleen de leefomgeving ten goede maar het zorgt ook voor minder vrachtwagens door de wijk. Lokaal Belang ziet graag dat de gemeente met dit bedrijf in overleg gaat of het mogelijk zou zijn dit bedrijf uit te plaatsen naar een passende locatie en op welke manier. Daarmee krijgt het bedrijf ook de gelegenheid te groeien en te ontwikkelen. Lokaal Belang ziet dat het mes hier aan twee kanten kan snijden. Uiteraard dient deze verplaatsing op vrijwillige basis te zijn.
Inwoners en de groei van dorpen
Niet alleen Barneveld en Voorthuizen zullen flink gaan groeien de komende jaren. Ook al onze andere dorpen zullen met groei te maken krijgen. Lokaal Belang wil dat deze groei goed afgestemd wordt met de inwoners van onze dorpen en dat zij een actieve stem krijgen in de keuzes die daarvoor gemaakt moeten worden. Hierbij hoort een gefaseerde bouw. Niet ineens heel veel woningen in een jaar, maar gedurende meerdere jaren een kleinere hoeveelheid woningen. Hiermee bereiken we een gezonde balans tussen de groei en de faciliteiten van een dorp zoals winkels, sportvoorzieningen en scholen.
Defensie en wonen; Groei legerkazernes: kansen én verantwoordelijkheid
De voorziene uitbreiding van de legerkazerne in Stroe en de geplande groei in Nieuw Milligen betekenen samen een toename van circa 5.000 arbeidsplaatsen. Dit brengt belangrijke kansen voor de lokale economie: Meer inwoners en werknemers zorgen voor extra consumptie en versterken daarmee het ondernemersklimaat in onze dorpen.
Tegelijkertijd zien wij ook de keerzijde. De toestroom van nieuwe mensen kan grote druk leggen op de lokale woningmarkt in Stroe en Garderen. Lokaal Belang vindt het van groot belang dat onze eigen jongeren en starters hierdoor niet in de knel komen. Daarom willen wij dat er in deze dorpen extra gebouwd wordt, zodat er voldoende woningen beschikbaar blijven voor de huidige én toekomstige inwoners. Op die manier zorgen we ervoor dat de economische voordelen van de groei samengaan met behoud van leefbaarheid en betaalbaarheid in onze dorpen.
