H4 Groen en Openbare Ruimte
De gemeente Barneveld ligt op een prachtige en unieke locatie in Nederland: De Veluwe. Onze gemeente wordt gekarakteriseerd door de aanwezigheid van veel groen waar niet alleen de inwoners van genieten, maar ook de grote hoeveelheid toeristen die onze gemeente graag bezoeken.
Een groene en schone leefomgeving draagt bij aan het welzijn van onze inwoners. Het groen heeft tevens een reinigende werking op de lucht die wij inademen en is een cruciaal onderdeel van een goed ecosysteem. Het is daarom van belang om zorgvuldig om te gaan met onze omgeving en het aanwezige groen.
Ons groene kapitaal is een kostbaar bezit en daar dienen wij zuinig mee om te gaan. Bomen moeten worden gerespecteerd en op waarde worden geschat. (Behoud van) Bomen moet worden gezien als ‘verdienmodel’ in het kader van de opname van CO2, productie van zuurstof, waterregulering, afvangen van fijnstof en stikstof, biodiversiteit, uitstraling van de omgeving, voorkomen van hittestress en de positieve invloed op de gezondheid van mensen. Kortom; het groene kapitaal’.
De openbare ruimte is van ons allemaal; daar behoren wij allen zorgvuldig mee om te gaan waarbij er aandacht is voor het goed onderhouden en beheren van deze openbare ruimte. Een nette en verzorgde openbare ruimte draagt bij aan het gevoel van veiligheid. Het draagt tevens bij aan het welzijn van mensen. Of het nu is om elkaar te ontmoeten in een parkje met bomen en bankjes, in een speeltuin of bij openbare beweegtoestellen; kortom, de openbare ruimte is erg belangrijk.
4.1 ‘Het groene kapitaal’
Bomen, ‘het groene kapitaal’, zijn van onschatbare waarde voor onze hele samenleving. Niet alleen in onze gemeente, maar in heel Nederland, in de hele wereld. Zeker vanuit het perspectief van het klimaat en duurzaamheid gedacht! Vanuit de samenleving wordt de roep om bomen beter te beschermen maar ook om erin te investeren, steeds groter en sterker. In het verleden zag Lokaal Belang en de vele inwoners van de gemeente, met regelmaat gezonde bomen gekapt worden. Soms ook op een grootschalige wijze. Deze grootschalige bomenkap vond en vindt bijvoorbeeld plaats in het Schaffelaarsebos bos, maar ook in ontwikkelingsgebieden als de Wikselaarse Eng. Dat kon anders, dat moest anders. De mindset in de gemeente over bomen moest veranderen. Lokaal Belang is er trots op en blij mee dat deze mindset daadwerkelijk veranderd is. Er is veel meer inzet vooraf als het gaat om bouwontwikkelingen om bomen goed in kaart te brengen, inzet om zoveel mogelijk bomen te behouden en er is meer inzet voor actieve herplant. De gemeente is er nog niet, er blijven aandachtspunten.
Tevens volgt binnenkort het door Lokaal Belang lang gewenste Bomenplan waarin fundamenteel beleid omtrent het behoud, het beschermen en het investeren in bomen aan de gemeenteraad zal worden aangeboden. Lokaal Belang zal dit met grote belangstelling lezen en beoordelen.
Beheer en regie; Red het Schaffelaarsebos van grootschalige bomenkap
Het groene kapitaal dient zoveel mogelijk behouden te blijven. Het beleid is: ‘Behoud van bomen, tenzij…’ Lokaal Belang blijft zich waar mogelijk inzetten om de gemeente Barneveld ertoe te bewegen zich te heroriënteren op de regie over de plannen met- en het onderhoud van de bossen in onze gemeente. Beheerders van bossen, zoals bijvoorbeeld Stichting Geldersch Landschap en Kasteelen (SGLK), hebben de kennis en kunde in huis om de bossen te beheren en te onderhouden. Het SGLK is een maatschappelijke organisatie, wat betekent dat zij ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid heeft. Indien de maatschappij wenst dat er geen grootschalige kap mag plaatsvinden, dan zal SGLK dit moeten erkennen en deze lijn moeten volgen. Lokaal Belang vindt dat de regie (de kaders) over de plannen met de bossen bij de raad behoort te liggen.
Bebouwde komgrens en bossen
Lokaal Belang wil, zodra dit mogelijk is, de regie over de bossen in onze gemeente alsnog in handen van onze gemeenteraad stellen. Dit is mogelijk door in het kader van de wet natuurbescherming de bossen binnen de bebouwde komgrens te laten vallen. Lokaal Belang zal zich hiervoor blijven inzetten. Hiermee wordt bereikt dat indien bijvoorbeeld SGLK weer tot grootschalige kap wil overgaan, zij zich hiervoor bij de gemeenteraad moet verantwoorden en om toestemming moet vragen. Het beheer blijft bij organisaties met ‘kennis en kunde’, maar de regie ligt dan bij de gemeente(raad); geadviseerd door de groene welstandscommissie.
Bomenbescherming
De recreatieve functie van de bossen dient te prevaleren boven de belangen van bosbouw. Mocht er zich een situatie voordoen waarbij grootschalige bomenkap noodzakelijk geacht wordt, dient door de beheerders met onderbouwde argumenten te worden aangetoond waarom bomenkap gerechtvaardigd zou zijn. Onveiligheid en aantoonbare niet te herstellen bomenziekten kunnen reden voor de aanvraag van een kapvergunning zijn. Cultuurhistorische wensen zijn nadrukkelijk geen argument om bomen te kappen. Kortom; zonder aantoonbare argumenten volgt geen vergunning voor kap.
Zolang een bestemmingsplan c.q. een omgevingsplan niet onherroepelijk is (bijvoorbeeld door lopende juridische procedures bij de Raad van State en/of besluitvorming in de gemeenteraad) mag het niet zo zijn dat er al uitvoer wordt gegeven aan de kap van groen en bomen gerelateerd aan het bestemmingsplan. De gemeente dient ook hier regie te houden op de totaalontwikkeling om vroegtijdige kap tegen te gaan en daarmee onherstelbare schade te voorkomen. Dit is een maatschappelijke verantwoordelijkheid van zowel gemeente als betrokkenen richting de samenleving. Lokaal Belang wenst een ‘groene welstandscommissie’ om de plannen van de gemeente waar groen en bomen bij betrokken zijn, beter en duidelijker te toetsen.’ Dit kan mogelijk betrokken worden in een uitvoeringsplan als het bomenplan is vastgesteld.
Bouwen en bomen
Behoud van bomen in planwikkeling en Bomeneffectanalyse
In een groeigemeente als de onze is het bouwen van genoeg woningen erg belangrijk. Echter, Lokaal Belang vindt dat de kwaliteit van een nieuwe woonwijk voorop hoort te staan. Groen en bomen zijn daar nadrukkelijk een onderdeel van. Lokaal Belang vindt het belangrijk dat voor elk bestemmingsplan c.q. omgevingsplan waar sprake is van mogelijke kap van bomen een Bomeneffectanalyse (BEA) door boomspecialisten wordt uitgevoerd. Dit met als doel het bestaande arsenaal grote bomen zoveel mogelijk te behouden dan wel de plannen zodanig aan te passen zodat bestaand groen behouden blijft. De bestaande omgeving moet dus gerespecteerd worden.
Een projectontwikkelaar neemt voorafgaande aan de planontwikkeling kennis van deze BEA en wordt verplicht om gezonde en toekomstbestendige bomen zoveel mogelijk, te weten voor 75%, te behouden. Tevens worden de projectontwikkelaar dwingende bouwvoorschriften gegeven voor het beschermen van te behouden bomen en hun ondergrond tijdens de bouw. Mocht het percentage echt niet haalbaar zijn, dan moet de projectontwikkelaar onderbouwd aangeven wat hiervan de reden is, op welke wijze er toch is getracht bomen in te passen in het plan en op welke wijze de ontwikkelaar bomen zal compenseren. Deze compensatie kan op diverse manieren vormgegeven worden waarover overleg mogelijk is. Op deze compensatie zal nadrukkelijk worden toegezien en gehandhaafd.
ETT in de bouwfase
Tevens worden de projectontwikkelaar dwingende bouwvoorschriften gegeven voor het beschermen van te behouden bomen en hun ondergrond tijdens de bouw. Daarnaast behoort er op gezette tijden een ETT (European Tree Technician; een boomtechnische specialist die kennis heeft van alles wat te maken heeft met boomverzorging en -beheer) aanwezig te zijn om de activiteiten rondom de bouw in de nabijheid van bomen in de gaten te houden en te laten bijsturen waar noodzakelijk.
Bomenplan
Bomenverordening en criteria
De nu geldende APV (Algemene Plaatselijke Verordening) vindt Lokaal Belang niet voldoende om ons groene kapitaal te beschermen; dat heeft de praktijk van de afgelopen jaren uitgewezen. Er blijven zich (toegekende) kapaanvragen aandienen waarbij het de vraag is welke criteria nu doorslaggevend zijn. Willekeur moet worden voorkomen. Daarom moet, in samenhang met het te ontwikkelen bomenbeleidsplan, een bomenverordening worden opgesteld met heldere, toekomstbestendige en duurzame criteria die ook voor inwoners helder zijn. De gemeente moet meer redeneren vanuit de visie van de waarde van bomen voor de samenleving als geheel en duurzaamheid en niet zuiver alleen op basis van individuele wensen. Het honoreren van kapaanvragen onder het mom van zonnepanelen terwijl de bomen op een goede afstand van een woning staan, is in onze ogen in het kader van duurzaamheid, het paard achter de wagen spannen en zou een reden moeten zijn een kapaanvraag af te wijzen. Dit geldt ook voor kapaanvragen in het geval van vermeende overlast van bladeren en bladafval. Dit is ook een goede reden om kap af te wijzen.
Lokaal Belang is tegen het kappen van bomen tijdens het broedseizoen en wil hiervoor striktere richtlijnen; toezicht hierop achten wij noodzakelijk. De kans op verstoring van nesten moet zo klein mogelijk gehouden worden. Alleen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld als de veiligheid in het geding is, zou er gekapt mogen worden. Daarom willen wij dat er bij de vergunningsaanvraag aanvullende voorwaarden worden opgenomen om kap tijdens het broedseizoen zoveel mogelijk te voorkomen (waarbij van tevoren een goede inventarisatie wordt uitgevoerd).
Bomeninspectie en onderhoud
De inspectie en het onderhoud van bomen moet, in het belang van veiligheid en langer behoud, op een regelmatiger basis worden vormgegeven. Sinds eind 2022 is deze structurele monitoring geregeld en dat is een goede zaak. Bomeninspecties zijn erg belangrijk om op tijd te kunnen ingrijpen als dat nodig is om de kans dat een boom langdurig behouden kan worden, te vergroten. In het slechtste geval worden er bomen gekapt, terwijl dat voorkomen had kunnen worden. In het geval van mogelijke kap van een grote, omvangrijke en sfeerbepalende boom moet tenminste een uitvoerige boominspectie door een boomspecialist hebben plaatsgevonden. Indien er twijfel bestaat wordt een second opinion aangevraagd en uitgevoerd. Lokaal Belang wenst dat deze monitoring structureel van aard blijft en daar waar noodzakelijk in wordt geïnvesteerd.
Herplantplicht en compensatie
Vanuit Europese regelgeving is de eis dat het aandeel groen niet achteruit mag gaan. Vanaf 2030 moet er zelfs een toename zijn van stedelijk groen. Voldoen aan de herplantplicht is daarom noodzakelijk.
Helaas bestaat er een flinke achterstand als het gaat om de herplantplicht. Deze achterstand heeft zich in tientallen jaren opgebouwd. Er zijn nu goede stappen gezet, maar dit moet structureel van aard worden. Er zijn in de gemeente Barneveld en ook in Nederland, meer bomen verdwenen dan bijgekomen. Lokaal Belang wil dan ook dat er voor iedere boom die zou worden gekapt een boom wordt geplant; een toekomstbestendige boom die van enige omvang is. Lokaal Belang is zich ervan bewust dat dit financiële middelen vraagt maar is wel van mening dat dit een vast onderdeel moet zijn van het Meerjaren Investerings Plan (MIP). Door een betere monitoring is goed in kaart gebracht wanneer er wat nodig gaat zijn. Daarop moet dus financieel geanticipeerd worden.
Verder wil Lokaal Belang een betere monitoring en inzet op de herplantingsplicht van derden. Het is nu te onduidelijk of, waar en hoe de herplantingsplicht vormgegeven wordt. Ook hierin is een forse achterstand opgelopen. De controle en handhaving hierop moet beter; kordater en efficiënter. Herplant of compensatie dient binnen een jaar gerealiseerd te zijn, tenminste bij het eerstvolgende plantseizoen (maart of november).
Investeren in bomen
De hoeveelheid openbaar groen moet worden vergroot en dan met name het aantal bomen. Lokaal Belang blijft zich inzetten de gemeente Barneveld te motiveren elke gelegenheid aan te grijpen extra bomen in onze gemeente te (laten) planten of de mogelijkheden en kansen daartoe, te vergroten. Bijvoorbeeld door het proactief gebruikmaken van subsidies of door het meedoen aan acties van diverse organisaties. Lokaal Belang ziet graag dat de gemeente landelijke acties daar waar het gaat om aanplanten van bomen goed in de gaten houdt en aansluit daar waar mogelijk.
Stichting Bomenmakelaar
Lokaal Belang ziet bijvoorbeeld kansen voor de gemeente in relatie tot de Stichting Bomenmakelaar. Regelmatig worden gezonde volwassen bomen gekapt omdat ze in de weg staan bij een project, bijvoorbeeld een bouwproject of wegwerkzaamheden. Tegelijk zijn er weer andere gemeenten of projectontwikkelaars die graag volwassen bomen willen planten in een project. Stichting Bomenmakelaar biedt een oplossing door aanbod en vraag bij elkaar te brengen. Gezonde volwassen bomen hoeven niet gekapt te worden, maar worden verplaatst en zetten hun leven voort op een nieuwe plek. Lokaal Belang ziet hier nadrukkelijk kansen voor de gemeente en wenst een actieve samenwerking met deze organisatie daar waar mogelijk.
Boomfeestdag
Lokaal Belang heeft de afgelopen jaren elk jaar rondom ‘Boomfeestdag’ een boom geschonken en geplant en zal hiermee doorgaan om zo een signaal af te geven en een concrete bijdrage te leveren aan groen in de samenleving. Lokaal Belang ziet graag dat de gemeente ook actief, in samenwerking met anderen zoals scholen, meedoet aan deze dag die naast een concrete bijdrage aan openbaar groen, tevens bewustwording stimuleert.
Foto: Bomenplant aan de Koterweg (19 november 2025)
4.2 Investeren in groen en biodiversiteit in de openbare ruimte
Groen en biodiversiteit in woonwijken
Lokaal Belang wil verder investeren in het aandeel ‘groen en biodiversiteit’ in bestaande en nieuwe woonwijken. Dat betekent dat bij nieuwbouwplannen er nadrukkelijk moet worden stilgestaan bij de kwantiteit én kwaliteit van ‘groen en biodiversiteit’.
Lokaal Belang realiseert zich dat er diverse ‘functies’ (wonen, infrastructuur, spelen, groen etc.) in een nieuwe wijk aanwezig moeten zijn en dat deze ook bekostigd moeten worden. Er moet een goede balans tussen deze functies gevonden blijven worden. Ondanks de grote vraag naar woningen, wil Lokaal Belang kwalitatief mooie woonwijken met groen laten ontstaan. Niet alleen met oog voor zoveel mogelijk woningen in een wijk, maar ook met oog voor kwalitatief hoogwaardig groen zoals bomen en struiken waar inwoners van kunnen genieten.
Dat levert een bijdrage aan het welzijn omdat dit uitnodigt tot beweging en ontmoeting. En het levert tevens een bijdrage aan de biodiversiteit (zie ook hoofdstuk 6). Lokaal Belang vindt het daarom van belang dat de keuze voor het groen zo biodivers als redelijkerwijs mogelijk is. Dat betekent ook dat projectontwikkelaars vooraf nadrukkelijk stilstaan bij het bestaande groen in de te ontwikkelen omgeving en zich nadrukkelijk inspannen het groen zo veel mogelijk te behouden en anders ruimhartig compenseren.
Gemeenschappelijke tuinen bij nieuwbouwwoningen
Lokaal Belang ziet graag dat bij de ontwikkeling van nieuwbouwwijken gekeken wordt of het mogelijk is gemeenschappelijk groen en/of tuinen aan te leggen. Het is hiermee wellicht mogelijk dat woningen goedkoper worden (minder grond per woning) en daarnaast stimuleert het de sociale cohesie (gezamenlijk tuinonderhoud, maar ook beweging en ontmoeting) en voorkomt privé ’beton’-tuinen. Mogelijk zorgt dit ook voor minder kosten voor het openbaar groen.
Groene schoolpleinen en infiltratie- en buffermogelijkheden
Waar mogelijk dient de gemeente de scholen de mogelijkheid te bieden bestaande schoolpleinen te vergroenen, dan wel nieuw aan te leggen schoolpleinen groen in te richten en verstening tegen te gaan. Het is van belang dit in nauw overleg met de scholen zelf te doen en dat dit op basis van vrijwilligheid is. Wadi’s zijn doeltreffend om wateroverlast te voorkomen in woonwijken. Gewaakt dient te worden om speelterreinen in de directe nabijheid te situeren, om te voorkomen dat kinderen in het (vaak ernstig met dierlijke ontlasting vervuilde) water van volgelopen wadi’s gaan spelen.
Groen in Barneveld
De afgelopen jaren zijn er diverse initiatieven geweest van Plaatselijk Belang Barneveld, in samenwerking met de gemeente, om het aandeel groen te vergroten zoals met geveltuintjes. Daarnaast is het Barneveldcentrum bomenplan uitgevoerd waarbij 27 grotere bomen in het centrum zijn geplant. Lokaal Belang is daar zeer content mee aangezien dit een grote wens van Lokaal Belang was. Daarom ziet Lokaal Belang graag dat de gemeente daar vooral op blijft inzetten, mogelijk in samenwerking met anderen. Daarnaast moet er veel aandacht zijn voor het behoud van bestaand groen, ook in bestaande (oudere) woonwijken. De aanwezige bomen aldaar voldoen misschien niet geheel meer aan de inzichten van nu bijvoorbeeld als het gaat om bomen op de grens van gemeentelijke en particuliere grond. Dit mag echter niet een reden zijn om die betreffende bomen zonder meer te kappen. Want op deze manier verdwijnt waardevol groen en dat is in het kader van bijvoorbeeld hittestress en waterhuishouding een slecht idee. Daarbij wil Lokaal Belang dat de gemeente doorgaat met het meer planten van bomen in het centrum. Er is een goede start gemaakt en dat is waardevol. Nu toewerken naar de realisering van 100-bomenplan; nog zo’n 73 te gaan.
Groen in Garderen, De Glind en Kootwijk
Deze dorpen kenmerken zich door een prachtige hoeveelheid groen. Dit groen is erg waardevol dus Lokaal Belang ziet graag dat dit zoveel mogelijk behouden blijft. Daarnaast willen wij blijvend inzetten om versterking aan te brengen in het kader van biodiversiteit zoals bijvoorbeeld het plaatsen van bijenhotels, bijenoases en nestkastjes.
Groen in Kootwijkerbroek
Kootwijkerbroek zal flink gaan groeien en het ontbreekt nog aan een groen hart waar inwoners kunnen bewegen en elkaar kunnen ontmoeten. Met het vertrek van de Flying Bikes doet zich de gelegenheid voor dit deel groen in te richten en de gemeenteraad heeft dit ook bekrachtigd. Lokaal Belang is altijd een groot voorstander en pleitbezorger van dit groene hart geweest. Wij zien wel graag dat het college bij de ontwikkeling van het groene hart, waarbij Plaatselijk Belang Kootwijkerbroek ook een verantwoordelijkheid heeft, erop toeziet dat dit groene hart dan ook echt groen wordt en blijft. Verstening moet tot het minimum beperkt worden.
Groen in Stroe
Ook wat betreft het centrum van Stroe vindt Lokaal Belang dat er te weinig groen is. Lokaal Belang wil daar vooral investeren in groen rondom het plein. Lokaal Belang wil dat de gemeente in overleg met Plaatselijk Belang beziet waar en hoe het centrum van Stroe verder vergroend kan worden. Ook vanuit Stroe zelf is dit een wens.
Groen in Zwartebroek-Terschuur
De beide dorpen liggen in een mooie, groene, landelijke omgeving. Dat karakter en de kwaliteit ervan wil Lokaal Belang graag zo houden. Bij ontwikkelingen in deze omgeving moet zorgvuldig dit belang worden gewogen. Daarnaast wil Lokaal Belang in de dorpen het bestaande groen goed onderhouden, behouden en versterken waar dat passend en gewenst is. Bijvoorbeeld door de toevoeging van bomen en boomspiegels.
Groen in Voorthuizen
Groen is voor Voorthuizen een zeer belangrijk en gewenst thema. Dat geldt ook voor Lokaal Belang. (Het centrum van) Voorthuizen is nog niet groen genoeg, alhoewel er de afgelopen jaren ook geïnvesteerd is in meer groen in het dorp Voorthuizen als geheel. Dit jaar volgt een definitief voorstel voor het centrumplan Voorthuizen waarin groen een nadrukkelijke plek krijgt, inclusief het nog niet gerealiseerde centrumdeel van de ‘Groene Slinger’. Lokaal Belang zal dit met grote belangstelling lezen en beoordelen. In ieder geval vinden wij het van belang dat er balans is tussen alle wensen vanuit de centrumvisie en dat eraandacht is voor de haalbaarheid van al deze wensen ten opzichte van elkaar. Groen dat vast in de grond staat heeft om meerdere reden onze voorkeur, maar Lokaal Belang ziet ook graag de optie van ‘verplaatsbaar groen’ in plaats van helemaal geen groen. Groen neemt in ieder geval een belangrijke plek in voor Lokaal Belang. Lokaal Belang zal zich blijven inzetten op het behoud van groen en het mooie groene dorpsgezicht. In het kader van de mogelijke komst van een tweerichtingenfietspad aan de Rembrandstraat, dreigt er mogelijke kap van de platanen aldaar. Lokaal Belang zal alles op alles zetten om dit te voorkomen.
4.3 Openbare ruimte
Ontmoetingsplekken
Het is belangrijk dat er in de openbare ruimte ontmoetingsplekken zijn voor jong en oud. Dit is goed voor het welbevinden zowel fysiek als mentaal. Daarom wil Lokaal Belang een plan van aanpak voor het verbeteren van bestaande openbare ruimte en een gerichte aanpak in nieuwe woonwijken. Te denken valt aan bankjes, picknicktafels, kleine waterfonteintjes (drinkbaar), schaak/damtafels etc. Ook voor jongeren moeten er ontmoetingsplekken zijn. Plekken waar zij, overdekt, samen kunnen komen. Deze plekken moeten wel op een sociaal veilige plek komen.
Speelplekken en speeltuinen
Spelen en bewegen zijn heel erg belangrijk, voor jong en oud. Er is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het (opnieuw) aanleggen en verbeteren van speeltuinen, speelplekken en speelaanleidingen. De evaluatie van deze aanpak volgt nog.
Lokaal Belang ziet graag de doorgaande lijn van (vervangings)investeringen voor speeltuinen en speelplekken. Wij willen daar niet op bezuinigen maar juist in blijven investeren. Daarbij is een goede verdeling van de geschiktheid van speeltuinen en plekken voor de verschillende leeftijdsgroepen van belang. Ook de bereikbaarheid en toegankelijkheid zijn aandachtspunten. Deze moeten veilig toegankelijk zijn en eventueel omheind als dat nodig is. Tevens is inclusie belangrijk; kinderen met een handicap moeten ook kunnen spelen en bewegen. Wij zien dan bijvoorbeeld graag ook glijbanen die toegankelijk zijn voor kinderen in een rolstoel. Deze zijn gerealiseerd in de gemeente Enschede.
De bestaande ‘speelaanleidingen’, vaak bestaande uit een kei en/of een stuk boom, mogen wat Lokaal Belang natuurlijkerwijs stoppen. Deze geven te weinig uitdaging, plezier en mogelijkheden. Zie ook hoofdstuk 13 Sport en Bewegen.
Openbare verlichting
Het op een prettige manier kunnen bewegen in de openbare ruimte als het donker is vindt Lokaal Belang belangrijk. Tevens is er een duurzaamheidsopgave en ecologisch gezien is het belangrijk dat het in de nacht zoveel mogelijk donker is. Als er licht is, moet dat zoveel mogelijk terecht komen op de plek waar het nodig is. Lichtvervuiling moet zoveel mogelijk worden tegengegaan. De afgelopen jaren is er ingezet op het verduurzamen van openbare verlichting en dat is een goed zaak (bijvoorbeeld Het vervangen door LEDlampen, type lichtkap etc.) Gestreefd moet worden naar verdere mogelijkheden zoals slimme dynamische verlichting, wat niet alleen meer veiligheid biedt aan inwoners, maar ook energiezuinig is en goed is voor de natuur.
De duurzaamheidsopgave mag echter niet doorslaan in het te veel weghalen van verlichting omdat onveiligheidsgevoel ‘maar een gevoel’ en daarmee subjectief is. Donkere wegen zijn voor gebruikers onplezierig en geven een onveiligheidsgevoel en dat is voor Lokaal Belang heel relevant.
Het is dus noodzakelijk heel kritisch te kijken naar het lichtbeleid en de activiteiten die daaruit volgen. Lokaal Belang wenst op korte termijn een evaluatie van het lichtbeleid. Daarnaast is het nodig daar waar het te donker is op wegen, fietspaden, trottoirs en oversteken, duurzame verlichting aan te brengen. Dit kan eventueel in samenspraak met Plaatselijk Belang of Wijkplatforms. Zie ook hoofdstuk 2 Veiligheid.
Gratis openbaar toilet
Het vinden van een gratis openbaar toilet voor inwoners van onze gemeente in winkelgebied Voorthuizen en Barneveld en voor gasten die onze dorpen bezoeken, is beter geworden door de realisering van twee openbare toiletten. Dat is een heel goede zaak. Bij gastvrijheid hoort ook het bieden van een adequate en behulpzame voorziening van een openbaar toilet. Daar heeft Lokaal Belang zich met succes voor ingezet. Verder is het van belang, zeker voor mensen met een maag-darmaandoening, dat deze faciliteiten en andere mogelijkheden snel te vinden zijn. Daarvoor bestaat de ‘Hoge Nood-app’. Lokaal Belang ziet graag dat deze app aangevuld wordt en nadrukkelijker onder de aandacht gebracht wordt.
Kunst in de openbare ruimte
Lokaal Belang heeft in 2025 met succes een voorstel gedaan voor het toevoegen van ‘Street Art’ in de openbare ruimte. Daarvoor zijn zowel ‘Trafohuisjes’ als bouwwerken die in bezit zijn van de gemeente (zoals tunnels) een optie. De kunst moet wel passend zijn bij de omgeving en van goede kwaliteit. Tevens moet het mogelijk zijn dat derden, zoals ondernemers met een bedrijfspand, zich kunnen aanmelden om bijvoorbeeld een muur van het pand mooi te laten versieren met Street Art als deze zich in de openbare ruimte bevindt (zie ook hoofdstuk 10 Cultuur). Het is mooi als zoveel mogelijk lokale of regionale kunstenaars deze gelegenheid krijgen.
Helihavens
Lokaal Belang erkent het grote belang van helikopters voor openbare orde en veiligheid, hulpdiensten en andere strikt noodzakelijke toepassingen die het (levens)belang van mensen, dieren en omgeving dienen. Voor deze functies is er, binnen de geldende wet- en regelgeving, geen belemmering. Voor helikopters en helihavens die hoofdzakelijk worden gebruikt voor plezier, recreatie of privévervoer, en waarvoor volwaardige alternatieve vervoersmogelijkheden bestaan, is volgens Lokaal Belang echter geen plaats in onze gemeente. Helikopters zijn zeer vervuilend: zij kennen een aanzienlijk hogere CO₂- en NOx-uitstoot en een veel hoger brandstofverbruik per uur dan personenauto’s of het openbaar vervoer. Gemiddeld stoten zij circa 500 kg CO₂ per uur uit en behoren daarmee tot de meest koolstofintensieve vormen van vervoer. Dit gaat ten koste van de leefkwaliteit, veroorzaakt geluidsoverlast en schaadt natuur en omgeving. Daarom vindt Lokaal Belang helihavens, in of nabij woonwijken en natuurgebieden, onbespreekbaar. In het dossier rond de helihaven aan de Wesselseweg is gebleken dat de provincie geen gronden ziet om een vergunning voor het vliegen van een helikopter te weigeren; zij zijn overgegaan tot vergunningverlening. Dat betreuren wij zeer. De bezwaarperiode loopt nog en dat wachten wij af. Vervolgens ligt de planologische beoordeling bij de gemeente, waarbij het gaat om het verlenen of weigeren van een vergunning voor een landingsplaats van een helikopter. Het eerlijke verhaal is dat er waarschijnlijk geen juridische grond is om deze vergunningverlening voor de opstijg- en landingsplaats te weigeren. Daarmee is het volledig tegenhouden van een helihaven met circa 750 vliegbewegingen (stijgen, landen, vliegen) per jaar, juridisch zeer onzeker en is de vraag gerechtvaardigd of, hoe en wie het traject zou moeten doorlopen om dit tegen te houden. Juist daarom pleit Lokaal Belang voor het zo snel mogelijk realiseren van een strikt en helder gemeentelijk helikopterbeleid, waarin:
- bestaande rechten worden gerespecteerd;
- regelgeving streng wordt gehandhaafd;
- een uitsterfconstructie wordt ingevoerd, waarbij een vergunning vervalt zodra een helihaven niet langer actief wordt gebruikt.
- verplaatsing van helihavens binnen de gemeente wordt uitgesloten, tenzij verplaatsing een significante verbetering is voor mens en milieu.
Zo voorkomen we uitbreiding en verplaatsing, beschermen we de leefomgeving en geven we duidelijkheid aan inwoners én initiatiefnemers.
Inzet voorkoming lage vliegroutes over de gemeente Barneveld
De afgelopen jaren zijn er diverse ontwikkelingen geweest omtrent nieuwe aanvliegroutes of vliegroutes vanuit vliegveld Lelystad over onze gemeente. Deze zouden de rust in onze dorpen gaan verstoren. De huidige situatie is dat deze vooralsnog geen doorgang lijken te gaan vinden. Daar is Lokaal Belang blij mee. Echter, er kan verandering komen in deze situatie. Lokaal Belang blijft het onwenselijk vinden dat vliegtuigen, zoals in de plannen voorgesteld, zo laag over onze gemeente zouden gaan vliegen. Dit geeft geluidsoverlast en extra uitstoot en schaadt daarmee het welzijn van mensen te veel en zorgt. Lokaal Belang wil dat, indien de situatie daar aanleiding toe geeft, het college een intensieve lobby aangaat ter voorkoming van deze lage vlieghoogtes en zich aansluit bij bestaande partijen die hetzelfde nastreven.
4.4 Onderhoud en beheer
Inwoners hechten, terecht, veel waarde aan een schone en verzorgde omgeving. De gemeente zet zich in om het openbaar groen en openbare eigendommen zoals speeltuinen te onderhouden en te beheren. Een kosten-baten afweging hoort daarbij.
Dat betekent ook dat als het goedkoper, efficiënter en beter is om de gemeente zelf het beheer te laten doen, dat moet gebeuren. Als dat beter door een ander gedaan kan worden, moet de gemeente dat ook niet laten. Het zou wellicht zelfs mogelijk kunnen zijn inwoners en of wijken deze rol op zich te laten nemen. Mogelijk levert dat ook een win-win situatie op in het beter begrijpen van groenbeheer en natuur en zijn er minder kosten voor de gemeente. Mocht het toch door derden worden uitgevoerd, dan is het daarbij van belang dat de uitvoerder flexibel en servicegericht is in zijn taakopvatting. Mochten er zich situaties voordoen waarbij snel handelen vereist is, dan moet dit ook gebeuren.
De schone, nette, verzorgde maar ook veilige omgeving is hierin leidend. Daar waar inwoners willen participeren in het onderhoud van openbaar groen, moet dit mogelijk zijn. De gemeente blijft echter eindverantwoordelijk. Lokaal Belang is tevens voorstander van een meer biodiversere manier van beheer. Dat vraagt wel een goede uitleg, voorlichting over bijvoorbeeld inheemse kruidenstroken en het belang ervan. Het beeld is tenslotte anders dan ‘glad, strak en netjes’. De gemeente is al gestart met het plaatsen van bordjes met uitleg en Lokaal Belang ziet graag dat dit wordt uitgebreid op al die plekken in de gehele gemeente.
Onkruidbestrijding
Onkruidbestrijding is geen sinecure. Ook omdat het beeld wat onkruid daadwerkelijk is, verschillend wordt beleefd. Lokaal Belang ziet onkruid als groen op een plek waar dat niet de bedoeling is. Tussen tegels, langs wegranden op parkeerplaatsen etc. Daar waar groen ook bedoeld is (plantvakken, bermen etc.) vinden wij een biodiverse invulling juist waardevol en bedoelen wij niet ‘onkruid’. Daar is geen sprake van. De wettelijk toegestane middelen zijn beperkter waardoor onkruidbestrijding arbeidsintensiever is geworden. Tevens is het onkruid, door het niet mogen toepassen van bepaalde onkruidbestrijdingsmiddelen, zich onder de grond verder aan het ontwikkelen.
Lokaal Belang is van mening dat er door de gemeente een voorstel moet worden gedaan hoe hiermee om te gaan. Een nette, verzorgde omgeving vindt Lokaal Belang erg belangrijk. Er moet wel balans zijn; ten aanzien van de kosten en ook in het al dan niet of deels accepteren dat er in bepaalde jaargetijden en bepaalde aanhoudende weersomstandigheden iets meer onkruid zichtbaar is.
Lokaal Belang wil daarom een voorstel om het onderhoud van het (hoge) openbaar groen en de onkruidbestrijding de komende jaren te intensiveren; rekening houdend met de kosten en de verschillen in jaargetijden. Daarbij vindt Lokaal Belang dat in winkelcentra en drukbezochte gebieden onkruidbestrijding intensiever mag dan op minder drukke plekken. Onkruid dient kordaat te worden bestreden waarbij adequate bestrijdingsmiddelen die aantoonbaar niet schadelijk zijn voor het milieu, ruim ingezet worden. Daarbij willen wij ook blijvende aandacht voor onkruidbestrijding ter plaatse van kruispunten in het binnenen buitengebied en in de bermen. Dit ter bevordering van de verkeersveiligheid.
Bestrijding invasieve exoten
Een aparte categorie onkruid is de zogenaamde ‘invasieve exoten’. Vanuit de landelijke overheid is er een verplichting voor gemeentes om deze actief te bestrijden. Aangezien deze exoten ook op privégrond en in akkers voorkomen en de (kostbare) gemeentelijke bestrijding dweilen met de kraan open is als in akkers naast openbare bermen deze exoten zich ongebreideld uitbreiden, wil Lokaal Belang dat grondeigenaren actief benaderd worden om deze exoten eveneens te bestrijden. Bij uitblijven daarvan moet de gemeente deze bestrijding zelf gaan uitvoeren en de rekening bij de grondeigenaar kunnen neerleggen.
Maaibeleid
Het maaibeleid ziet toe op een balans tussen een nette, verzorgde omgeving, aandacht voor de versterking van biodiversiteit en de kosten die dat met zich meebrengt. Daar hoort een duidelijke communicatie vanuit de gemeente bij; daar moet extra op worden ingezet. Lokaal Belang ziet graag een steeds terugkerende communicatie over de maaiactiviteiten, de opgaven rondom biodiversiteit en het hoe & waarom daarvan. Beelden helpen het verhaal te vertellen. Daar hoort bij dat de natuur met de jaargetijden meebeweegt; een prachtige bloeiende berm is erg mooi, eenmaal uitgebloeid is het minder. Dat is normaal en moet worden geaccepteerd. Aan de andere kant moet er wel op het juiste moment een maaibeurt plaatsvinden zodat de plek weer verzorgd is.
De gemeente heeft onlangs besloten tot een ingroeimodel van zelf gaan maaien waarbij er vanaf 2029 geheel zelf wordt gemaaid. Lokaal Belang vindt dit belangrijk; er is meer sturing en grip mogelijk omdat de lijnen heel kort zijn. Wij verwachten daarmee een kwaliteitsslag op het maaien wat wij belangrijk vinden. Van belang zijn goed opgeleide medewerkers, goede sturing en materialen. Indien het maaibeleid leidt tot verspreiding van schadelijke onkruid/plantensoorten dient op die locaties een nadere evaluatie plaats te vinden en aanpassingen doorgevoerd te worden. Het is van belang dat bij het maaien rekening gehouden wordt met een verantwoorde balans tussen kwaliteit en het versterken van biodiversiteit.
