Geacht College,

Op basis van artikel 41 van de organisatieverordening van de gemeenteraad stelt de fractie van Lokaal Belang Barneveld schriftelijke vragen over de gevolgen van windenergie voor de gezondheid en leefomgeving van inwoners van de gemeente Barneveld.

De gemeente Barneveld staat voor besluiten over duurzame energie die langdurige gevolgen hebben voor inwoners. Windenergie wordt daarbij regelmatig genoemd, maar voor Lokaal Belang Barneveld is één uitgangspunt helder: De gemeente Barneveld heeft een duurzaamheidsopgave, geen windmolenopgave. Keuzes die worden gemaakt, moeten aantoonbaar veilig zijn voor inwoners en mogen er niet toe leiden dat mensen eerst overlast ervaren en vervolgens zelf moeten bewijzen dat dit gezondheidsschade oplevert. Dat is de omgekeerde wereld. De overheid heeft tenslotte een zorgplicht en het voorzorgsprincipe weegt Lokaal Belang zwaar.

Om duidelijk te zijn: Lokaal Belang is en blijft tegenstander van het plaatsen van (mega)windmolens in de gemeente Barneveld. Onze gemeente is gewoonweg niet geschikt voor (mega)windmolens vanwege de lagere ligging en (mega)windmolens veroorzaken schade aan het landschap en het welzijn van mens en dier. Echter, dat de structuurvisie windenergie democratisch is vastgesteld, waar Lokaal Belang tegen heeft gestemd en deze vaststelling heeft moeten accepteren, ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid er alles aan te blijven doen inwoners, dieren en het landschap tegen (de gevolgen van) deze ellendige dingen te beschermen.

Lokaal Belang Barneveld heeft kennisgenomen van recente onderzoeken (1) uit de gemeente Dronten, waarin over een langere periode is gemeten wat het effect is van windmolens op de leefomgeving van omwonenden, met specifieke aandacht voor geluid en de nachtelijke situatie (2). Uit deze rapporten komt een duidelijk en relevant beeld naar voren: Hoewel de gemiddelde geluidsniveaus over het gehele etmaal veelal binnen de geldende normen blijven, blijkt dat dit niet het volledige verhaal vertelt. Juist in de nacht, en vooral in de diepe nacht, verandert het karakter van het geluid. Bij meerdere woningen is vastgesteld dat het lage, brommende geluid van windmolens dan sterker aanwezig is en dat stille momenten verdwijnen. Die stilte is essentieel voor slaap en herstel. Het kan niet waar zijn dat onder het mom van ‘Het is niet schadelijk want het blijft binnen de gemiddelde jaarlijkse geluidsniveaus’ inwoners verstoorde nachtrust en daarmee negatieve gezondheidseffecten maar moeten accepteren.

De rapporten laten zien dat deze negatieve nachtelijke effecten zich niet incidenteel voordoen, daarmee ontstaat een structureel negatief effect op de nachtelijke rust. Slechte of verstoorde slaap is geen klein ongemak, maar kan leiden tot langdurige klachten zoals vermoeidheid, stress en verminderde concentratie, met directe gevolgen voor gezondheid en dagelijks functioneren. Belangrijk is ook dat meldingen van inwoners over bromgeluid en hinder, in meerdere gevallen samenvallen met wat technisch gemeten is. Daarmee wordt duidelijk dat ervaren overlast niet eenvoudig kan worden weggezet als louter beleving, maar samenhangt met meetbare veranderingen in het geluidsbeeld.

Wat Lokaal Belang Barneveld daarbij zorgen baart, is de wijze waarop (3) in Dronten bestuurlijk met deze uitkomsten is omgegaan (4). Ondanks de conclusies uit de rapporten zijn geen aanvullende maatregelen genomen en zijn geen gesprekken gevoerd met omwonenden of exploitanten (5). Inwoners die hinder ervaren, worden vooral verwezen naar meldpunten bij de windparken zelf. Daarmee ontstaat het risico dat eerst windmolens worden gerealiseerd en inwoners daarna moeten melden, blijven melden en feitelijk zelf moeten aantonen dat hun leefomgeving of gezondheid wordt aangetast.

Voor Lokaal Belang Barneveld is dit de omgekeerde wereld. Het is niet redelijk en niet realistisch om van inwoners te verlangen dat zij na realisatie moeten bewijzen dat er sprake is van overlast of gezondheidseffecten, terwijl vooraf al aanwijzingen bestaan dat risico’s voor nachtrust en gezondheid kunnen optreden. Dit raakt direct aan het voorzorgprincipe: eerst zorgvuldig kijken, beschermen en begrenzen, en pas daarna besluiten nemen.

Voor de gemeente Barneveld is dit geen theoretische discussie. Ook in onze gemeente wonen inwoners in dorpen en in het buitengebied die waarde hechten aan rust in huis, een goede nachtrust en daarmee een goede gezondheid. Besluitvorming over windenergie kan ook hier leiden tot langdurige en onomkeerbare veranderingen in de leefomgeving en welzijn. Landelijke afstandsnormen kunnen daarbij een ondergrens vormen, maar bieden geen garantie op afdoende bescherming. De gemeente heeft een eigen verantwoordelijkheid om aanvullende eisen te stellen wanneer dat nodig is om de gezondheid en leefbaarheid van inwoners te beschermen en te waarborgen.

Voor Lokaal Belang Barneveld is het belangrijk dat gezondheid en leefbaarheid leidend zijn in de afwegingen rond windenergie. Wij staan voor een gemeente die inwoners beschermt en voorkomt dat problemen pas achteraf moeten worden opgelost.

Wij stellen daarom de volgende vragen:

1. Is het college op de hoogte van de onderzoeken die in opdracht van de gemeente Dronten zijn uitgevoerd naar de effecten van windmolens op geluid bij woningen, waarbij over een langere periode is gemeten en specifiek is gekeken naar de nachtelijke situatie?
2. Deelt het college de conclusie dat uit deze onderzoeken blijkt dat gemiddelde geluidsnormen over het etmaal niet het volledige beeld geven en dat juist in de nacht sprake kan zijn van toename van laagfrequent, brommend geluid en het verdwijnen van stille momenten?
   a. Zo ja, hoe wordt deze kennis betrokken bij de afwegingen rond windenergie in Barneveld?
   b. Zo nee, waarom niet?
3. Deelt het college de opvatting dat verstoring van nachtelijke rust en slaap relevant is voor de gezondheid van inwoners en daarom een zwaarwegend aspect moet zijn in besluitvorming over windmolens?
   a. Zo ja, op welke wijze wordt dit momenteel concreet meegewogen?
   b. Zo nee, waarom niet?
4. Lokaal Belang Barneveld ziet graag dat het voorzorgprincipe leidend wordt bij besluitvorming over windenergie, zodat niet eerst windmolens worden geplaatst en inwoners daarna moeten aantonen dat zij overlast of gezondheidsklachten ervaren.
   a. Is het college bereid dit voorzorgprincipe van toepassing te verklaren?
   b. Zo ja, wanneer en op welke manier gaat het college dit uitgangspunt toepassen?
   c. Zo nee, waarom niet?
5. Is het college bereid om, naast de toekomstige landelijke afstandsnormen, aanvullende lokale beschermingsvoorwaarden te stellen aan initiatiefnemers om overlast en mogelijke negatieve gezondheidseffecten voor inwoners te voorkomen?
   a. Zo ja, welke aanvullende voorwaarden acht het college daarbij passend?
   b. Zo nee, waarom niet?
6. Is het college bereid om bij eventuele windenergie-initiatieven standaard te eisen dat vooraf een nulmeting wordt uitgevoerd en dat vervolgens onafhankelijke monitoring plaatsvindt, zodat objectief kan worden vastgesteld welke veranderingen optreden in de leefomgeving?
   a. Zo ja, hoe wordt dit geborgd?
   b. Zo nee, waarom niet?
7. Welke concrete en juridisch afdwingbare instrumenten heeft de gemeente Barneveld om in te grijpen wanneer uit monitoring of signalen blijkt dat sprake is van structurele nachtelijke effecten, ook als formele normen niet worden overschreden?
8. Hoe voorkomt het college dat inwoners in Barneveld vooral worden doorverwezen naar exploitanten en meldprocedures, en hoe neemt de gemeente zelf verantwoordelijkheid voor preventie, opvolging en handhaving?
9. Op welke wijze wordt de gemeenteraad vooraf betrokken bij het vaststellen van gezondheidsen leefbaarheidsrandvoorwaarden bij windenergie, zodat de raad invloed kan uitoefenen voordat besluiten onomkeerbaar zijn?
    

Vriendelijke groeten,

Namens de fractie van Lokaal Belang Barneveld,
Nadeche van Veen
Raadslid Lokaal Belang

Barneveld, 5 maart 2026

(1)  Rapport Windmolens
(2)  Gelekt rapport Dronten verklaart gezondheidsklachten door windturbines
(3)  Bromtonen bewezen maar gemeente gaat geen actie ondernemen na windmolen rapport
(4)  Raadsinformatiebrief beantwoording SV-GL-PvdA Rapport geluidshinder windparken 925487.pdf
(5)  Omwonenden windpark krijgen deels gelijk metingen tonen bromgeluiden van windmolens in dronten